Khulan Jugder

Дурсамжид хөтлөх аялгуу

2012-05-21T07:57:00.002-07:00

“Гэрэл зураг түүх өгүүлнэ” гэдэг. Тэгвэл дуу дурсамж сэдрээдэг гэмээр. Баяртай, гунигтай эсвэл эгэл өдрүүдэд сонсч өнгөрүүлсэн дуунууд эргээд бодоход тэр цаг хугацааг нүдэнд харуулж, бодолд ургуулдаг. Басхүү өнгөрсөн, мартсан сайхан цаг хугацаагаар дахиад аялуулна. Хүүхэд насанд хүргэдэг галт тэрэг адил дурсамжид хөтөлдөг аялгуу надад олон бий. Улам ч олон болно байх. Тухайн дууны утга ямар ч байсан, түүнийг сонссон мөчид сэтгэл хэрхэн хөдөлсөн нь л дуу болон сэтгэлд үлддэг юм уу.

“Наран жаргалаа

Наран жаргах нь мандах шигээ зуурхан ч сэтгэлд үлдэх нь алт элэгдэх шиг удаан”

Д.Урианхай

The Connells – 74’ 75

Минийх. Зөвхөн минийх.

Надад баяр баясал болон сайхан мэдрэмжүүд төрүүлдэг бүхэн. Би сонсоод, үзээд, дуулаад, уншаад, хөгжимдөөд, алхаад, баясдаг байсан бүх зүйлс. Нэг л өдөр минийх гэх бүхнийг хэн нэгэн хамтдаа хуваалцах. Бүр ч сайхан. Хамтдаа. Бүгдийг. Тийм сайхан. Гэхдээ нэг л өдөр минийх гэх бүхэн эргээд байрандаа орж, миний гэх тэр ертөнцийн үүдийг гаднаас нь хэн нэгэн хаах. Урьдын адил бүх сайхан яг хэвээр үлдэв. Гэхдээ тийм сайхан чадахгүй. Сонсоод, үзээд, дуулаад, хөгжимдөөд, алхаад л... Бодолд эргэлдэнэ. Дурсамж хөвөрнө.

Duffy – Too Hurt to Dance

Мартах хэрэгтэй юу? гэж хааяа бодовч, тархин дахь тийм тод зураасыг яахан баллуурдаж болох билээ. Зүгээр л, бидний амьдрал олон янзын зурагтай, зузаан гэгч зургийн дэвтэр юм уу даа. Эхний хуудас, дараачийн хуудас... Зураад л, зураад л... Тэр хуудас дуусахад шинэ хуудас эхэлсэн. Энэ хуудас дууслаа, дахиад л шинээр эхэлнэ. Замбараагүй, хамаа намаагүй зураад л бид хуудсаа дүүргээд дуусгачихдаг юм шиг. Харин чин сэтгэлээсээ зурахад нэг цэг ч илүү харагдаад, хичнээн нямбай, хэдий гамтай зурах бол. Тийм итгэлээр дахиад нэг хуудас эхлүүлнэ. Өмнөх хуудсууд дэвтэртээ үлдэх нь мэдээж. Урж, тасдаад хэрэггүй. Гэхдээ бас эргүүлж харах шаардлагагүй.

Florence and the Machine – Never Let Me Go

Бусдад үнэн сэтгэлээсээ хандаж чадахгүй бол, бусдаас ч тийм дулаан илч хүлээгээд хэрэггүй мэт. Гэхдээ бас урьтаад өөрийнхөө үнэнд итгэх. Дотор орших зүрх, гадна орших тархи нэгэн сэтгэлийг мэдрэхэд түүнд үнэмшиж, чөлөөлөгдөх.

Торон доторх зүрхэнд хүрэхэд хэцүүтэй адил, түүнд хүрэхэд ч амаргүй...

Lana Del Rey – Dark Paradise

“Цаг хугацаа бүгдийн тайлал”

Хүмүүс урсах цагийн хурдныг гайхан “харвасан сум”-тай зүйрлэх нь бий. Гэвч өнгөрсөн бүгдийг бид ийн чамлаж болохгүй мэт. Тэр мөчүүд одоо бодоход хурдан санагдавч, миний түүх, миний баялаг, миний дурсамж. Өнгөрсөн бүхэнд л “би” оршиж, “би” бий болсон. Түүнийгээ үнэлэлгүй, тавьсан сумтай адилтгах нь даанч харамсалтай. Цаг хугацааны үнэ цэнийг улирч одох хурдын хэмжээсээс биш, үлдэж хоцорсон өөрөөсөө эрэх.

Sia – My Love

Эцсийн цэгийн тухай. Хол байгаа ч найзын минь бичсэн зүйлс түүнд тайтгарал хэрэгтэйг харуулах мэт. Тэр эцсийн цэгт аз жаргал байгаад итгэж далайгаар аялан яваа, харамсалтай нь сэлүүрээ алдсан санагдах болж гэнэ.

Гэвч эцсийн цэгт аз жаргал байдаг юм гэж үү? Мэдэхгүй. Харин түүнийг эрж хайж явах хором, мөчүүдэд л оршдог биш үү? Бидний ихэд тэмүүлэх, шуналт эмзэг сэтгэл түүнийг мэдэрч чаддаггүй юм болов уу? Ургаад цааш ер нь бидний хайгаад байгаа аз жаргал гэж юу юм бэ?

Бичих явцдаа дөнгөж сая өөрөөсөө асуулаа. Дүүрэн сэтгэл гэсэн үг бууж байна. Хэнээр ч, юугаар ч үл дутах... Баяр, гуниг бүгд л хослог. Гэгээн, дүүрэн сэтгэл.

The Lemons – Шөнө дунд цас орж байна

Шөнө цас орох гоё. Цонхны дор, гудамжны гэрэлд цас хаялахыг харах нь өвлийн хамгийн үзэсгэлэнт мөч. Гэхдээ намрыг үдэж, бороон дусал тийн будрах нь бүр ч илүү. Гялалзаад л...

Tracy Chapman - Let It Rain

"...Нүдэн доторх тэнгэрээс чинь гэнэт бороо хаялж

Нүүрээр чинь дүүрэн хавар тодрох шиг болсон

Даанч тэгэхэд намар болж байсан

Дагаад шивэрмээр тэр бороо чиний нулимс байсан..."

Л.Өлзийтөгс

Yoshida Brothers - My Heart Holds

"Урссан лаа шиг бөхгөр сар

Уулын хэцэд зүүрмэглэжээ, Аморэ!

Үгийн дарс цээж дүүрлээ

Үүдээ тайлаад шүлэг сонс оо

Үнсээд үхэхэд л жаргах, Аморэ!"

Д.Урианхай

Хэвлэлийн эрх чөлөө хаанаас эхэлдэг вэ?

2012-05-03T00:19:00.001-07:00

Өнөөдөр "Хэвлэлийн эрх чөлөөний өдрийн мэнд" гэсэн үгтэй мессежээр өглөөг угтлаа. Цааш олон хүн мэнд хүргэснээр, энэ тухай бодол толгойд хэсэг эргэлдэв. "Эрх чөлөө" гэх сүржин үг эгэл надад чухам хэрхэн нөлөөлж байгаа бол гээд л. Тэгээд хэвлэлийн эрх чөлөө хаанаас эхэлдэг вэ? гэдэгт хариулт олох гэж жаал бэдэрснээ сэтгэгдэл төдий хуваалцаж байна.

Миний хувьд, сэтгүүлч Лунтангийн Болормаагийн "Эрх чөлөө гэдэг нь мэдээллийн хязгааргүй орон зайд чөлөөтэй ажиллаж чадах сэтгүүлчийн өндөр чадамж юм" гэсэн үг их зөв санагддаг. Өөрсдөө чадваргүй, мэдээлэл олж аваад түүнийгээ боловсруулж, зөв задлан шинжилж чадалгүй алдаа гаргах тохиолдол байдаг нь саваа бэлдээгүй байж саалиа бэлдэхийн адил мэт. Мэдээллийн технологийн хөгжил асар хурдтай болсон энэ үед сэтгүүлч зөвхөн үзэг цаас, микрофоноор “зэвсэглэхийн” зэрэгцээ олон талын чадвартай, өөрийгөө хөгжүүлж байхыг шаардаж байна. Ялангуяа, иргэний сэтгүүл зүй эрчээ авч хүн бүр хүссэн газраа, боломжит бүх хэлбэрээр мэдээлэл түгээх боломжтой болсон тул мэргэжлийн сэтгүүлчийн бүтээл илүү өгөөжтэй, чанартай байх хэрэгтэй болжээ. Олон нийт Твиттер, Фейсбүүк зэргийг ашиглан мэдээллийг шуурхай түгээж буйгаа сэтгүүлчийн үйл ажиллагаа ирээдүйд хэрэггүй болно гэхчлэн ярих болсон. Тэгвэл сэтгүүлч бидний мэдээлэл үйл явдал “боллоо” төдий биш 5W, 1H-ийн дагуу буюу юу, хэзээ, хаана, хэн гэдгээс гадна хэрхэн, яаж гэсэн асуултуудад хариулт өгсөн байдгаараа онцлог билээ. Энэ нь сэтгүүлчийн мэдээлэл энгийн иргэдийнхээс боловсруулсан байдлаараа ялгаатай байхыг хэлж байгаа юм. Цаашлаад түүнийгээ хурдан, ойлгомжтой хүргэхэд суралцах нь өнөөгийн нийгмийн гол шаардлага болоод буй.
Мөн сэтгүүлчдийн ёс зүйн талаар ярьсаар ирсэн, энэ өдөр болдог олон хурал, цуглааны чухал сэдвийн нэг байсаар буй. Мэдээлэл олж авах үйл ажиллагааг харилцаагүйгээр төсөөлөх аргагүй. Эрх чөлөө шаардахаас өмнө бид харилцааны явцад бусдын эрхэнд бас халдаж байгаагаа мэддэггүй нь харамсалтай. Ёс зүй, хэм хэмжээ нийгмийн харилцааны гол түлхүүр нь байх. Саяхан “Гоодаль” сэтгүүлийг үүсгэн байгуулагч, сэтгүүлч Ц.Амгалантай уулзахад “Манай сэтгүүлчид өөрсдийгөө нийгмийг эрүүлжүүлэгч, идээ бээрийг нь шахагч гэдэг. Гэтэл идээг нь шахсан бол түүнийг эдгээхийн тулд цаашид ч анхаарч эмчлэх хэрэгтэй байдаг бол сэтгүүлчид шахаж орхичихоод яваад өгдөг. Энэ нь эрүүлжүүлэх биш, улам өвчлүүлчихдэг” гэсэнтэй санал нэг байна. Нэг ёсондоо өнөөгийн хэвлэл, мэдээлэлд ихээхэн дутагддаг аливаа асуудлыг хөндөөд эргэн сурвалжлахыг хэлж буй. Хэн нэгний бузар, булхайг гайхан дэлгэчихээд цааш хэрхэхийг хэнд үлдээж орхидог нь үл мэдэг. Хэдийгээр түүнийг шийдэх нь бидний үүрэг биш ч, сэтгүүл зүйн сайн нийтлэл аливаа асуудлыг ул суурьтайгаар авч үзэн, учир шалтгааныг тайлж, гарах арга замыг заах юм гэж сургасаар ирсэн. Ийм байдал өнөөгийн нөхцөлд хамгийн их үгүйлэгдэж байна.
Нөгөө талаас эмч хүн өвчтөнөө аль болох бага өвтгөхийг хичээдэг байлгүй. Харин сэтгүүлч бид илчлэн, шүүмжилж байна гээд эрээ, цээргүй асууж, хэм хэмжээгүй гутаан, доромжилчихдог тал бий. Гаднын сэтгүүл зүйн түүхэнд хууль зөрчин байж эрэн сурвалжлага хийгээд амжилт олсон тохиолдол бий. Гэхдээ тийм “агуу үйл”-ийг өдөр тутмын үйл ажиллагааныхаа мөрдлөг болгоод дуртай хүнээ дайрч давшлаад, хувь хүний нууцыг ярилцлага нэрээр ухаад байх нь зохисгүй санагддаг юм.
Ямартай ч, хэвлэлийн эрх чөлөө гэж бусдаас нэхэхээс урьтаад бид өөрсдөө сэтгүүлч гэдэг нэрээ баталгаажуулж, мэргэжлийнхээ үнэ цэнийг хамгаалахгүй бол бидний эрхийн төлөө санаа зовних олон нийтийн хандлага улам бүр буураад байх шиг. Тийм болохоор хамгийн түрүүнд өөрийгөө хөгжүүлэх, хувь хүний хувьд боловсрохоос эхлэн, цаашлаад сэтгүүлчийн, хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай ярих нь зүйтэй байх.

Мультмедиа сэтгүүлч гэж хэн бэ?

2012-04-06T01:33:00.000-07:00

Интернэт хэрэглээ өргөн, хөгжихийн хэрээр аж үйлдвэржилтийн дараах гэгдэж байсан нийгмийн түүхэн үечлэл өдгөө “мэдээллийн” гэх тодотголыг аваад буй. Үүнийг дагаад сэтгүүл зүйд телевиз, радио, тогтмол хэвлэл гэх уламжлалт мэдээллийн хэрэгслийн зэрэгцээ интернэт буюу дэвшилтэт мэдээллийн хэрэгслийн үр нөлөө өсч байна. Тэгвэл энэ орчинд ажиллах чадвар, дадал бүхий сэтгүүлч ямар байх тухай энгийн зөвлөмжийг Миссурийн их сургуулиас гаргажээ.

1.Аль болох олон дадал, чадвар эзэмш.
Мультмедиа орчинд ажиллах тохиолдолд сэтгүүлчээс олон төрлийн чадвар шаардагдах нь зайлшгүй. Мэдээж сайн тэмдэглэх, бичихээс эхлээд гэрэл зураг дарах, ярилцлагын аудиотой харилцах, видео бичлэг хийх, эвлүүлэх чадвар зэргийг дурдаж болно.

/Жишээ нь, юунд түрүүнд гэрэл зурагт анхан шатны өөрчлөлт оруулах, дүрсээ эвлүүлэх, аудио-г хурааж, янзлах гээд олон шаардлага гарч болно. Өөрийн зүгээс зөвлөхөд, сэтгүүлчид Adobe Photoshop, Lightroom, Premiere, InDesign, Cool Edit зэрэг програм дээр ажилладаг байвал хэрэгтэй болно./

2. Хүлээн авагчдад сонголтыг олго.
Эхлээд вэб хуудсын санал болгох хэлбэрээр мэдээллээ хүргэж болох ч өөр боломжит хэлбэрүүдийг хавсаргах нь чухал. Тухайлбал, ярилцлага нийтлэх гэж байгаа бол түүний аудио, бичлэг, гэрэл зураг болон ярилцах явцыг цуврал зургаар илэрхийлэх юм бол илүү сонирхолтой байх нь гарцаагүй.
Мөн албан ёсны мэдээллийг график, хүснэгт ашиглан хүргэвэл тохиромжтой.

3. Давтах хэрэггүй.
Хэдийгээр олон хувилбараар мэдээллээ хүргэх нь сайн ч, хэлбэр бүр агуулгын хувьд ялгаатай байх нь дээр. Зурган дээрх харагдах байдлыг дахин үгээр тайлбарлаж, бичлэгээр яривал хүлээн авагч залхаж мэднэ.

4. Төлөвлө.
Мультмедиа чиглэлээр ажиллах сэтгүүлч мэдээж үйл явдлыг урьдчилан таамаглаж, төлөвлөж чаддаг байх хэрэгтэй. Сурвалжлагын явцад ямар мэдээллийг, хэрхэн хүргэхээ бодохоос эхлээд тухайн үед төлөвлөсний дагуухаас өөр нөхцөл байдал үүсэхэд шийдвэрлэх бэлтгэлтэй байх нь зүйтэй.

5. Тоног төхөөрөмжөө шалга.
Мэдээж камер, дуу хураагчийн баттерей байгаа эсэх төдийгүй бүрэн, бүтэн байдлыг нь шалгаарай.

/Энэ их чухал. Хичнээн шалгасан ч, эвдрэл, гэмтэл гарахыг үгүйсгэхгүй. Нэг удаа ярилцлага аваад, дараа нь буулгах гэтэл дуу хураагчинд ямар ч бичлэг байсангүй. Яг ямар эвдрэл гарсныг үнэхээр олж чадаагүй. Тэр үед дэвтэртээ давхар тэмдэглэл хөтөлсөн тулдаа аврагдаж байсан юм байна./

6. Хийснээ бусдад түгээ.
Нэгэнт мультмедиа чиглэлээр ажиллаж байгаа бол олон нийтийн сүлжээ хуудсуудыг идэвхтэй ашиглаж, мэдээллээ түгээхэд ашиглахад болно. Ялангуяа блог хөтөлж давуу талаа бий болгох хэрэгтэй.

/Энд блогийн тухай дахин ярих нь илүүц биз ээ. Хувийн, төрөлжсөн блог хөтөлж мэдлэг, мэдээллээ хуваалцахын зэрэгцээ өөрийн сонирхол, чадвараа бусдад таниулж түүнийгээ харилцан хөгжүүлэх, цаашлаад хамтран ажиллах боломжтой./

7. Багийн зохион байгуулалтыг туршаад үз.
Хэн нэгэн нь ярилцлага авах үед, нөгөө нь дүрс, гэрэл зураг авч байх, мөн шаардлагатай мэдээллийг тэмдэглэх зэргээр ажиллаж болно.

8. Ухаалаг утсанд найдаад хэрэггүй.
Сүүлийн үеийн ухаалаг утас гэрэл зураг дарж, аудио хурааж болох ч тэдгээр нь чанарын шаардлага хангахгүй тохиолдол олон. Түүнчлэн эдгээр нь түр зуур хадгалах л төхөөрөмж тул бүрэн найдвартай биш гэдгийг санаарай.

Анатолияд нэгэн удаа

2012-03-23T03:53:00.004-07:00

Найруулагч Нури Билгэ Жейланы шинэ уран бүтээл "Анатолияд нэгэн удаа" киног "Харгислалын театр" энэ сарын 31-нд толилуулна.
Найруулагчийн нэгэн шинэхэн ярилцлагыг хүргэе.

НУРИ: АНАТОЛИЯД НЭГЭН УДАА

Нури Билгэ Жейлан бол өнөөгийн Туркийн төдийгүй Каннын кино ертөнцийн сэтгэл татам нэгэн дүр маргаангүй мөн билээ. Тэрбээр 1959 онд Истанбул хотод төрж Босфорын их сургуулийг электроникийн инженер мэргэжлээр төгсөн улмаар амьдралын хүсэлдээ хөтлөгдөн Лондон, Катмандуг зорьжээ.

“Тосгон” /1997/, “Тавдугаар сарын гуниг” /1999/, “Алс” /2002/ зэрэг гурвалсан бүтээлдээ өөрийн хүүхэд насыг төрөл төрөгсөд, дотнын андуудынхаа дүрээр тэр “амилуулсан” юм. Түүнчлэн 2006 онд өөрийн амьдралын түүхийг эхнэртэйгээ хамтран “Цаг агаар” кинондоо үзүүлснээр Нури олон улсад нэр хүндээ тунхагласан.

Түүний шинэ уран бүтээл “Анатолияд нэгэн удаа” нь Францын кино наадмаас “Grand Prix” хүртсэн бөгөөд энэ сард Их Британийн кино наадамд уг амжилтаа бататгах нь гарцаагүй. Сербийн баруун өмнөдөд Эмир Кустурицагийн “Кустэндорф” наадамд оролцож буй түүнтэй уулзсан минь гайхалтай хэрэг байлаа. Дрвенград тосгонд цайран харагдах сүрлэг уулсын нөмөрт нэрт найруулагч “алгуурхан бүтээлүүд”-ийнхээ тухай ийн ярьлаа.

-Та кинондоо мэргэжлийн жүжигчидтэй хамтран ажилладаггүйг мэднэ. Бас сүүлийн үед таны кино гэмт хэрэг, триллер ангилалд багтахуйц болсон санагдлаа.
-Магадгүй би өөртөө илүү ихээр итгэж эхэлснийх байх. Одоо би шинэ зүйлсийг оролдоод үзэх зоригтой болсон, нөгөөтэйгүүр кино ертөнцийг тэс өөрөөр таньж, ойлгож байна. Мэргэжлийн жүжигчдийн бүтээх натурализм миний сонирхлыг татдаггүй, би тийм хандлагад дуртай биш. Харин өөрийн уран бүтээлийн замналын энэ шатанд би кино урлагт үнэн сэтгэлээсээ шунан дурласан жүжигчидтэй хамтран ажиллахыг илүүд үзэж байна. Гэхдээ үүний нэг сул тал нь тэд аль хэдийнэ хэрхэн тоглох тухайгаа төсөөлчихсөн, арга замаа бодчихсон байдаг. Гэтэл би үүнийг зураг авалтын өмнө шийдэж, тогтохыг л хүсдэг.
-Таны кинонууд ерөнхийдөө туулж, өнгөрүүлсэн амьдралын тань тухай байдаг. Энэ туршлагаас гадна өөр юу таныг хөглөдөг вэ?
-Оросын уран зохиол. Мэдээж миний амьдрал хамгийн нэгдүгээрт л дээ. Ялангуяа, эхэн үедээ хүүхэд насныхаа тухай их өгүүлсэн. Би дүрүүдээ хамгийн үзэн яддаг бүлгээсээ олж гаргадаг. Энэ нь өөрийгөө тайвшруулах нэг хэлбэр байсан юм уу даа. Харин уран зохиол бидэнд амьдралыг хэрхэн харахад сургадаг. Бодит амьдралтай нүүр тулахад туслах хамгийн сайн зүйл шүү. Тухайлбал, “Анатолияд нэгэн удаа”-д бодит түүхийг өгүүлнэ. Гэхдээ илүү цогц болгохын тулд би Чеховын хэсэг, хэв маягийг шигтгэсэн.
-Таны кинонууд өнөөгийн үйлдвэрлэлд ноёлж буй 3D технологи зэргийн эсрэг илүү бодит зураглалд тулгуурласан юм шиг.
-Найруулагч бүр бүтээлдээ өөрийн үнэнийг шингээхийг оролддог. Миний ихэнх шийдвэр санаандгүй байдаг. Гэхдээ нэг зүйлийг хэлэхэд, би зохиолчид, кино театрууд, хийсвэр Холливудынхны хоорондын тэмцэлд дуртай. Харин уран бүтээлчийн шударга шинж чанар нь найруулагчийн хүчин чармайлтад оршихоос биш техникийн чадалд биш шүү дээ. Кино театрт үзэгчийг хуурах ямар амархан гээч. Тусгай эффект ашиглаагүй ч, тэднээс үнэнийг далдалж болно.
-Та яг хэзээ найруулагч болъё гэж шийдсэн бэ?
-30 хүрээд. Миний хүүхэд насаа өнгөрүүлсэн газарт телевиз бүү хэл цахилгаан ч үгүй байсан. Төсөөллийг минь харанхуй л тэтгэсэн юм шүү дээ. Ток, цахилгаангүй тэр өдрүүдэд сүнсний тухай үлгэрүүд л бидний хувьд кино байлаа. Тэгээд кино үзэх боломжтой болоход, би бодит байдлаас тасарчих шиг болсон. Үнэхээр дурласан. 16 настайдаа л кино театр гэдэг гайхамшиг юм гэдгийг ухаарлаа. Тэр дундаа Истанбулд Ингмар Бергманы “Аниргүй”-г үзээд. Тэр миний урьд нь үзэж байсан киноноос нэг л өөр байсан юм. Миний сэтэлд хоногшсон гэхэд болно. Учир нь би хүчирхэг эмэгтэйгээр толгойлуулсан айлын хүүхэд байсан, тэгээд л дүрүүд нь их ойр санагдсан байх.
-Киногоо гарсны дараа ямар сэтгэгдэл төрдөг вэ?
-Нэгэнт дууссан бол дургүй болчихдог юм. Яагаад гэвэл бүр уйдчихдаг. Эвлүүлгийн үйл явц маш удаан үргэлжилдэг, залхмаар ажил шүү дээ. Тэгэхээр киногоо зуун удаа үзсэний дараа үнэхээр өөр юу ч хийх хүсэл төрдөггүй. Бодол санаанд цаашдын талаарх эргэцүүлэл үгүй болдог. Өөрийнхөө кинонд хараагүй, сонсголгүй хүн шиг л хандана. Тиймээс зорилгодоо хүрсэн эсэхээ хэлж чаддаггүй. Харин хэсэгхэн хугацааны дараа дотнын андууд минь санал, сэтгэгдлээ хуваалцсанаар эргэн хэвийн байдалдаа ордог юм.

Хектор Ланос Мартинез

Дорнын их тал дахь сонгодог урлагийн цайз

2012-03-20T21:50:00.002-07:00

"Нью-Йорк Таймс" сонинд хагас жилийн өмнө гарсан, сэтгүүлч Шейла Мелвиний нийтлэлийг хөрвүүллээ.

Монгол Услын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн театр гэх ягаан баганаар тулсан, неоклассик загварын барилга нь эзэн Чингис хааны сүрлэг хөшөө бүхий Засгийн Газрын ордны дэргэд, Хөрөнгийн биржтэйгээ хөршлөн байрладаг. Морин хуур, хөөмийн эгшигээрээ танигдсан тэд нийслэл хотынхоо зүрхэнд, улс төр-эдийн засгийн төв бүсэд оршихдоо өрнийн сонгодог урлагийн өнгө төрхийг ч цогцлоожээ.
“Монгол улс нь дагуул орон байсан бөгөөд үүнийхээ хүрээнд сонгодог урлагийг хөгжүүлэх нэгэн чухал үүргийг хүлээж байсан” хэмээн ЗХУ-д суралцаж төгссөн балетчин, ДБЭТ-ийн захирал Б.Сэргэлэн гэх эрч хүчтэй бүсгүй өгүүлсэн. 1950-иад оноос олон арван монгол залуус ЗХУ-ыг зорьж хөгжимчин, хөгжмийн зохиолч, дуучин, бүжигчин, хөгжим судлаач мэргэжлээр суралцаж эхэлсэн түүхтэй. Түүнчлэн Зөвлөлтийн хөгжимчид Монголд очиж консерватур, театрийн урлаг бий болоход ихээхэн тусалж, хувь нэмэр оруулсан юм.
Тухайн үед ЗХУ нь БНХАУ, БНАСАУ болон бусад Азийн коммунист орнуудад барууны хөгжим, соёлыг сурталчлахдаа Монголын хөрсөнд ч энэ урлагийн үрээс тарьсан билээ.
Монголын Урлагийн Зөвлөлийн гишүүн, Киевт боловсрол эзэмшсэн хөгжмийн зохиолч Н.Жанцанноров хэлэхдээ “Манай улсад 1950-иад оны үед Моцартын тухай мэдэх хүн байгаагүй гэхэд хилсдэхгүй. Коммунизм бидэнд сонгодог хөгжмийг хүргэсэн. Өнөөгийн бидний амжилт ЗХУ-тай салшгүй холбоотой” гэлээ.
Түүний хэлсэн өнөөгийн амжилт нь аравдугаар сараас долдугаар сар хүртэл 14 дуурь, 14 баллетийн тоглолт толиуулж, долоо хоног бүр үзэгчээр дүүрэн танхимтай ДБЭТ юм. Тэнд Россини, Моцарт, Пуччини, Вердийн хөгжим уянгалж, орос, францын нэртэй баллет тайзнаа “амилдаг” аж.
Театрын бүрэлдэхүүнд найрал хөгжимчид, бүжигчид, загвар зохион бүтээгчид, найруулагчид, гар урчууд гээд олон хүн бий. Тэдний дийлэнх нь ЗХУ-д суралцсан бөгөөд хатагтай Б.Сэргэлэн хэлэхдээ театрын нэгэн зорилго нь их тал дахь сонгодог урлагийн урын сангийн цайз, хэрэм байх гэв.
Түүнчлэн “Бид хуучин маягаа алдалгүй уламжлалаа өвлөн, хадгалахыг хүсдэг. Хүмүүс надаас яагаад илүү орчин үеийн байж болдоггүй юм бэ гэж асуудаг. Гэхдээ миний бодлоор энд хоёр хэв маягийн тухай ярих болдог. Нэг төрлийн театр нь бүхнээ хадгалж үлддэг бол нөгөө нь бүгдийг өөрчилж байдаг. Миний менежмент бол хадгалах” гэсэн юм. Магадгүй энэ хуучинсаг хандлагын илрэл нь тэд 30 жилийн турш нэг ижил “Кармен” тоглосоор буй нь биз ээ.
Тэд “Францаас төдийгүй өөр олон орноос зочид ирж манай “Кармен”-ийг үзээд нулимс унагадаг. Энэ гайхалтай биш гэж үү? Бид хүүхдэд зориулсан хувилбарыг нь ч тоглож байсан. Гэхдээ хүмүүс тийм ч таатай хүлээж аваагүй” гэж байв.
Барууны урын санд төвлөрөхийн зэрэгцээ энэ театрынхан монголынхоо хөгжмийн зохиолчидтой ч холбоотой ажиллаж, тэдний гайхамшигт бүтээлийг толилуулдаг. Монголын анхны дуурь “Учиртай гурван толгой”-г жилд цөөнгүй тоглодог бөгөөд ихэвчлэн улирлын нээлт, хаалтын үед тохиох нь бий. Цомнолыг монголын уран зохиолын эцэг гэгддэг зохиолч Ц.Нацагдорж бичиж, хөгжмийг нэрт хөгжмийн зохиолч Б.Дамдинсүрэн туурвижээ.

Х.Билэгжаргалын "Ламбагуайн нулимс"

Мөн Б.Шаравын “Чингис хаан дуурь”, Х.Билэгжаргалын “Ламбагуайн нулимс” гээд олон бүтээлийг дурьдаж болно. Хөгжмийн зохиолч Н.Жанцанноров одоогоор 17-р зууны үеийн нэрт хүмүүн Занабазарын тухай дуурийн ажилд шамдсан ба тэрбээр буддын шашины онцлогтой уг хөгжим нь христийн шашины давуу нөлөөг бага ч гэсэн тэнцвэржүүлнэ гэдэгт найдаж буй.
Цаашлаад үндэсний урлагийн бахархал Ж.Мэнд-Амарын “Үйлийн гурван толгой”, Ж.Чулууны “Уран хас” баллетыг орхиж болохгүй. Театрын уран бүтээлчид одоо “Атилла” баллетыг тоглохоор бэлдэж байгаа гэнэ. Уг бүтээлийн гол эзэн А.Батдэлгэрийн хэлснээр энэ нь “Атилла” дууриас нэлээд өөр аж. “Атилла зүгээр нэг цус асгаруулсан тулаанч байгаагүй. Түүхэн баримтаас үзвэл тэрбээр ухаалаг, эрэмгий хүн байсан бөгөөд бид энэ талыг түлхүү харуулна” гэв. Баллетийн үйл явдал 453 оны тэртээд өрнөж, Атиллын амьдралыг үзүүлэх юм. Түүний үхлийг хүмүүс хоёр янзаар ярьдаг. Нэг хэсэг нь хуримынхаа шөнө орондоо хамраасаа цус алдан таалал төгссөн гэдэг бол нөгөө нь эхнэр нь түүнээс өшөө авахаар хорлосон гэдэг. “Тэр үхэлтэй тулалддаг. Харин Атилла эсвэл үхэл ялсан эсэх нь үл мэдэгдэнэ” хэмээн А.Батдэлгэр өгүүлсэн юм.
Үзэгчиддээ жил бүр шинэ бүтээл толилуулахыг хүсдэг ч ДБЭТ-ийн төсөв нь дэлхийн жишигт байж болох хамгийн бага хэмжээгээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг аж. Хувцас хэрэглэл, тайзны чимэглэлээ Хятадад үйлдвэрлэсэн материалаар хийдэг гэнэ. Хэдийгээр театрын төсвийн ихэнхийг Засгийн Газраас олгодог ч санхүүгийн өөр эх үүсвэр зайлшгүй шаардлагатай. МУ-ын БСШУЯ-ы Сайд Ё.Отгонбаяр “Сонгодог урлагт дэмжлэгт хэрэгтэй нь үнэн. Гэхдээ дэмжлэг авах тусам бид тэжээвэр амьтан мэт болох вий” гэлээ.
Театрын 256 ажилтнаа цалинжуулахын тулд хатагтай Б.Сэргэлэн бизнесийн байгууллагууд болон гадаадын Элчин Сайдуудтай ч холбоо тогтоожээ. Тайзан дээр уран гоёор дүүлэх бүжигчид, хөгжмийн удирдагчид гээд олон уран бүтээлчид шинэ цагийн их хотод урлагийн амтыг мэдрүүлдэг ч монгол гэрт ил гал дээр хоолоо хийж, худгаас ус зөөн амьдрах нь байдаг гэнэ.
Мөн тэрбээр Милан дахь Ла Скала академи болон Вэрди Консерватуртай холбоо тогтоосон бөгөөд одоогоор ОХУ-д баллетын бүжигчин бэлдэхээр явуулж эхлээд байна.
Шинэ цагийн үзэгчдийг бэлдэхийн тулд тэд сургууль, боловсролын газруудад хүрч ажиллахын зэрэгцээ “поп опера” зэрэг тоглолтуудыг хийж буй.
Монголын уул уурхайн хөгжил нь эдийн засагт тэсрэлт авчирж урлагийг дэмжих сонирхлыг ч бий болгож байгаа. Энэ бүхэн нь хатагтай Б.Сэргэлэнд ажилчдынхаа цалинг нэмэхэд тус болох биз ээ. Эцэст нь тэрбээр “Манай уран бүтээлчид хөгжимд шимтэн дурлаж, энэ театраа хайрладаг юм. Монгол орон уул уурхай, эдийн засгийн хувьд гээд олон талаар дэлхийн тавцанд танигдаж байна. Бид ч бас энэ боломжийг алдмааргүй байна” гэсэн юм.

Бүсгүйн гэзэг

2012-03-20T00:07:00.003-07:00

Би яг үнэндээ уран зураг, сонгодог хөгжим сонсоод зүйргүй таашаал амсч, эсвэл гүн гүнзгий ойлгон бахдах чадвар, мэдлэггүй хүн. Гэхдээ эдгээрийг сонирхож, өөрийн хэмжээнд тайлан уншиж, бодох дуртай.
Үүндээ хөтлөгдөөд зураач, барималч Ж.Мөнхцэцэгийн хэд хоногийн өмнө нээлтээ хийсэн "Зүрхнээсээ..." үзэсгэлэнг зорьсон юм.
Танхим дахь түүний бүтээлүүдийг ерөнхийд нь харвал эмэгтэй хүний тухай болоод цөөнгүй зурагтаа эмэгтэй хүн, түүний гэзгийг харуулжээ. "Чөлөөлөлт", "Увидас", "Түүний үс" зэрэг бүтээлийг үзээд "Эмэгтэй хүний үс, сэтгэл хоёр холбоотой юу?" гэсэн асуулт төрөв. Бүсгүйчүүд "Үсээ тайруулахаар шинэхэн мэдрэмжид автдаг" гэхчлэн ярих нь бий. Үнэн болов уу? Яг ингэж бодох зуурт ард минь нэг эмэгтэй байхыг харсан минь зураач Ж.Мөнхцэцэг байсан юм. Бодсоноо түүнээс асуумаар санагдаад хэлтэл тэрбээр "Үс маш чухал шүү дээ. Үс, оюун санаа хоёр холбоотойд би итгэдэг. Хүний генийн шинжилгээг үснээс авдаг, үсэнд хэн нэгний тухай мэдээлэл хамгийн ихээр агууллагддаг" гэв. Зургуудийг ажиглахад түүний "амилуулсан" эмэгтэйчүүд илэрхий баяр жаргал, инээд хөөргүй ч нэг л тайван, басхүү нэг ижил гэмээр нүднүүд нь магадгүй дүнсгэр, гунигийн тухай өгүүлэх шиг санагдсан. Гэхдээ энэ муу хэрэг биш байх. Миний бодлоор үнэн сэтгэлийн, чин сэтгэлийн яриа бүхэн гунигийн тухай байдаг юм шиг. Энэ тухайд тэрбээр "Гуниг гэдэг зовлон биш. Хүний сэтгэлд гуниг хамгийн их тордог байх. Тийм ч учраас хүмүүс тэр тухай ярьдаг юм болов уу."
Зураач хүн авьяасдаа хөтлөгдөөд туурвидаг юм уу, эсвэл үнэхээр түүний өөрийгөө илэрхийлэх аргад гагцхүү дүрслэл хамгийн их тохирдог юм уу гэж бодогдох нь бий. Магадгүй зурах биш зохиол, эсвэл хөгжим бичиж болох л байж. Гэхдээ... "Би ном, зохиол уншаад хүмүүс яаж ингэж бичдэг юм бол оо. Яаж ингэж илэрхийлдэг байна аа гэж боддог. Хөгжмийн тухайд бол сайн сонсогч төдий шүү дээ" гэлээ.
Өчигдөрхөн би "Нэг голын усанд хоёр орж болдоггүй" гэх Гераклитийн үгийг дахин нэг харсан юм. Энэ тухай түүнд хэлээд мөнх оршихуйн тухай асуусан. Хүмүүс уран бүтээл мөнх гэдэг. Гэвч цаг үе бүрт хүмүүсийн харах өнцөг өөрчлөгдөж хэдэн зуун жилийн дараа бүтээлийг тэс өөрөөр тайлан уншиж, ярилцахыг үгүйсгэхгүй. Да Винчи "Жоконда"-г яг юу бодож бүтээснийг түүнээс өөр хэн мэдэх вэ? Тэгэхээр түүний өгүүлэмж мөнхөд үнэн байх уу? "Гэвч уран бүтээлч нэгэн амьдралдаа, тэр агшиндаа уран бүтээлээ туурвидаг. Хэрхэн тайлах, хэрхэн ойлгохыг мэдэхгүй ч түүнд зориулсан миний оюун санаа мөнхөд үлдэх нь гарцаагүй".
Ийнхүү үзэсгэлэнгийн танхимыг зориод азаар ч юм уу зураачтай таарч цөөн хором ярилцсан юм. Санамсаргүй утсаа гаргахад минь тэр "Яриаг минь хурааж байгаа юм уу?" гэсэн. Тэгээгүй л дээ. Гэхдээ хэсэгхэн зуурын тэр яриа толгойд минь тод үлдэх шиг болсноо энд тэмдэглэлээ.
"Зүрхнээсээ..."

"Увидас"

"Орооцолдсон үс"

"Чөлөөлөлт"

Далд рекламны тухай

2012-03-11T22:59:00.003-07:00

Сүүлийн үед сэтгүүлчид, блогчид кино тойм, шүүмж, сэтгэгдлийг цөөнгүй бичих болсон. Энд нэг анзаарагдсан зүйл нь монгол кино төдийгүй дэлгэцийн бүхий л бүтээлд дүрүүд ямар нэг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг ашиглах болон түүнийг тодоор дүрслэн харуулах нь олон. Тэр бүрийг бичигчид “далд реклам” хэмээн буруу нэрлэж, цохон тэмдэглэж байна. Харин үүнийг реклам судлаачид “бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгаа” буюу “product placement” гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ тухай дэлгэрэнгүйг урьд нь нийтэлж байсан. Тиймээс энэ удаад дээрх буруу ойлголтыг бага ч гэсэн залруулахын тулд “далд реклам” гэж юу болох талаар багахан мэдээллээ хуваалцаж байна.
Одоогийн бидний ярьж заншаад буй “Далд реклам” гэх ойлголтын талаар Америкийн сэтгүүлч, судлаач Ванс Пэкард 1957 онд “The Hidden Persuaders” номдоо бичиж байжээ. Уг бүтээлдээ тэрбээр “далд реклам” гэх нэршлийг ашиглаагүй ч хэрэглэгчийг худалдан авалт хийхэд хүргэх сэтгэл зүйн нөлөөллийн талаар олон санааг тайлбарласан байна. Тэр үед буюу дайны дараах америкийн нийгэмд зар сурталчилгаа бүтээгчдийн нэг зорилго нь аливаа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ тухайн хүнд шаардлагагүй байсан ч тэдний итгэл үнэмшил, айдас, сексийн мэдрэмж зэрэгт тулгуурлан хэрэглэгчээ болгох байжээ.
Далд реклам нь ерөнхийдөө сурталчилгааны үг, зураг, хэлбэр дүрсэнд давхар илэрч байдаг агуулга юм. Үүнийг хэлбэрийн хувьд дөрөв ангилдаг. /Эдгээрийг манайд хараахан албан ёсоор орчуулж, нэршлийг тодорхой болгоогүй байгаа тул англи эхээр нь бичлээ. Цааш судлахаар сонирхсон хүнд ч хэрэгтэй болов уу. /

1.Subthreshold stimuli – Жишээ нь, дуу явах хооронд түргэн хугацаанд өөр үг сонсогдох, дэлгэцэнд ямар нэг дүрс эгшин зуурт үзэгдэх.
2.Masked
3.Unattended – Зургийг эргүүлж харах эсвэл сайн ажиглавал үндсэн дүрсээс гадна өөр зүйл харагдах
4.Figurally transformed stimuli – Текст болон зургийг бүдгэрүүлэх /blur/, шууд танигдахааргүй болгосон байх зэрэг олон арга бий.

Хэдийгээр рекламны агентлагууд бүтээлд нь далд реклам байгааг санаандгүй хэрэг гэж тайлбарладаг ч тэдний 75-80% нь үүнийг зориуд ашигласан байдаг аж. Мэргэжлийн уран бүтээлийн баг аливаа лого, сурталчилгааны хуудсыг бүтээхээр ажилладаг бөгөөд үүнд компаниуд мөнгө харамгүй зарцуулдаг. Нөгөө талаас далд реклам нь ихэвчлэн секс агуулгатай байдаг тул ёс зүйн асуудал ихээр хөндөгддөг байна.

Бүсгүйн хөлөө өргөсөн хэсгийг сайн харвал Австралийн газрын зургийн хэлбэр үүснэ.

Лого нь ердийн уул мэт боловч ажиглавал баавгайн дүрс үзэгдэнэ. "Toblerone" шоколадын үйлдвэрлэл нь Швейцарийн Берн хотоос эхтэй гэдэг бөгөөд энэ нь "Баавгайнуудын хот" хэмээн алдаршжээ.

Баруун доод буланд "explosion" гэсэн үг байгаа. Үүний урд мөн S үсэгтэй үрэл байгаа нь "Sexplosion" гэсэн үг үүсгэнэ.

Кофений уур нь эмэгтэй хүнийг дүрсэлж байна.

Ундааны мөс нь хэвтэж буй эмэгтэй хүний хэлбэртэй

SEX гэсэн үг үүсчээ

Эмэгтэй хүний биеийн галбирыг дүрсэлсэн.

Сурталчилгааны хуудсанд бие угаагч шингэн 2 ширхэг байгаагаас гадна, бүсгүйн биеийн наад хэсэгт илүү бадриун эрэгтэй хүний гар байгаа.

Онлайн рекламын тухай

2012-03-05T06:08:00.001-08:00

Онлайн рекламын үүсэл болоод онолын товчийг хуваалцаж байна. Дэлгэрэнгүй мэдээллийг багтаасан байсан ч, тоо баримт зэрэг нь онлайн ертөнцийн эрчмийг дагаад хурдацтай өөрчлөгдөж байгаа тул энэ удаад цаашид хоцрогдохгүй гэж тооцоод суурь мэдээллүүдийг багтаалаа.

онлайн реклам

View more PowerPoint from khulanJ

Миний дууны жагсаалт #1

2012-03-03T06:13:00.001-08:00

Ойрд сонсох болсон дуунуудаасаа хуваалцахаар шийдлээ. Гэхдээ энд шинэ дуу ерөөс байхгүй шүү. Гурав, дөрвөн жилийн өмнөх бүтээлүүд байгаа. Гэлээ ч миний жагсаалтад байдаг дуртай дуунууд.

1. Bon Iver - Skinny Love. Энэ жилийн "Грэмми"-ийн наадмаас "Шилдэг шинэ уран бүтээлч"-ээр шалгарсан "Bon Iver"-ийн тухай өрнийн хэвлэлийнхэн "шуугиж" байгаа. 2007 оноос эхлэн уран бүтээлээ туурвисан тэд 5 жилийн дараа "шинэков"-уудтай өрсөлдөж шалгарсан гээд л яриа дуусахгүй. Гэхдээ энэ "хов жив"-ийг түр орхиод, тэдний 2008 онд гаргасан "For Emma, Forever Ago" цомгийн "Skinny Love" дууг сонсоод үзээрэй. Тухайн үедээ /миний дуртай/ "Chuck" цуврал болон дэлгэцийн олон бүтээлд энэ дууг ашиглаж байсан юм билээ.

2. Birdy - Skinny Love.

Хэдхэн сарын өмнө анхны цомгоо өлгийдсөн 15 настай энэ охин хичнээн уянгалаг, хичнээн авъяаслаг гээч. Гурван жилийн өмнө Их Британийн "Open Mic UK"-д тэргүүлсэн тэрбээр дуучин гэхээсээ илүү хөгжимчний алдраар олонд хүндлэгдсэн билээ. Дээр дурдсан "Bon Iver" хамтлагийн "Skinny Love"-ийг дахин эгшиглүүлэхдээ тэр гитарын хөнгөн аялгууг төгөлдөр хуурын намуухан хэмнэлээр өөрчилжээ. Сайхан.

3. Ron Pope - А Drop in the Ocean.

2009 онд "Universal Republic"-тай хамтран ажиллах гэрээ хийснээр түүний уг дуу "мэндэлж" Америк төдийгүй олон улсад танигджээ. Энэ онд "Atlanta" гэх шинэ цомгоо гаргахаар ажиллаж буй гэнэ.

4. Charlotte Gainsbourg - In the End. "Сержийн сахиусан тэнгэр" энэ бүсгүй 2009 онд "Антихрист" кинонд тоглож шуугиан тарьж байсныг бид мэднэ. Тэгвэл үүний зэрэгцээ 2007 онд тархины гэмтлээ эмчлүүлж байхдаа хөгжмийн тухай бодож байснаа хэргэжүүлж 2009 оны арванхоёрдугаар сард "IRM" цомгоо гаргажээ. Энэ дууны найруулга ер бусын ертөнцөөр аялуулах мэт. "In the End"

5. Charlotte Gainsbourg - Le Chat Du Cafe Des Artistes. Мөн л дээрх цомгийн дуу. Канадын нэрт уран бүтээлч Жон Ферланд эл дууг бичжээ.

"...Бид үхэхийн цагт үгүйрэхийн нэр

Бид инээмсэглэхээ болихын цагт цаашдын амьдрал ч үгүй..."

6. Jane Birkin - Lolito Go Home. Таньж байна уу? Шарлоттийн ээж Жейн Биркин 1975 онд "Lolita Go Home" цомгоо гаргажээ. Энд багтсан 11 дууны тэн хагасыг тухайн үеийн түүний дурлалт залуу Серж Гейнсбур зохиосон юм.

7. Florence and the Machine - Dog Days Are Over. Энэ хамтлаг өнгөрсөн онд "Грэмми"-ийн шагналын "Шилдэг шинэ уран бүтээлч" төрөлд нэр дэвшсэн ч "эгшигт хайрцаг" гардаж чадаагүй билээ. Гэхдээ тэдний сонсогчдын хүрээ улам бүр тэлсээр байна. "Dog Days Are Over" тэдний анхны цомгийн, эхний дуу. "Slumdog Millionaire", "Eat, Pray, Love" киноны трейлэр болон "Gossip Girl" цувралд энэ дууг ашиглаж байв. Түүнчлэн 2010 онд Нобелийн шагнал гардуулах ёслолд Florence + the Machine эл дуугаараа оролцсон юм.

8. Mumford and Sons - The Cave. "Sigh No More" гэх цор ганц цомогтой хамтлаг байх. 2010 онд мөн л "Грэмми"-ийн "Шилдэг шинэ уран бүтээлч" болон "Шилдэг рок дуу" төрөлд "Little Lion Man" дуугаараа нэр дэвшиж байв. Үүнээс хойш Billboard, BRIT Award, American Music Awards гээд олон наадамд оролцсон ч бараг л хоосон хэвээр. Гэхдээ шагнал аваагүй гэдэг нь тэдний бүтээл муу гэсэн үг биш шүү дээ. Энэ дууг сонирхоод үзээрэй, цомгийг нь бүтнээр нь сонсоход ч бас дажгүй шүү. Ерөнхийдөө английн folk rock хамтлаг.

9. Beirut - Santa Fe. Миний хамгийн дуртай дуу болоод байгаа. Эдний "The Rip Tide" цомог өнгөрсөн зун гарсныг сонсоод "Beirut"-тэй танилцсан юм. Урьд нь хоёр ч цомог гаргасан юм билээ.

10. Mayer Hawthorne - Shine & New. Энэ залууд урлагийн бүх авьяас бүрдээ юү гэлтэй. Дуулна, дуу зохионо, продьюсэр, дижей хийнэ, хөгжим тоглоно гээд л. Нийт гурван цомог гаргаж, хэд хэдэн дуу нь тухайн цаг үедээ хит болсон юм билээ. 2009 онд гаргасан анхны альбомынх нь энэ дуу их таалагддаг юм.

/Нэг зүйл сануулахад, миний сонгосон энэ дуунууд эргэн тойрны хүмүүст харамсалтай нь тийм ч таатай санагддаггүй юм. Гэхдээ л юмыг яаж мэдэхэв, таашаах нэгэн байх ч юм билүү гээд хуваалцаж байгаа юм. :D /

Татах

Сайн бүтээл туурвихад төгс байх нь онц биш. Зүрх юу мэдэрч, тархи юу гэж байгаа нь л чухал

2012-02-18T07:20:00.000-08:00

"Грэмми". Жил бүр хөгжмийн ертөнцийн шилдгүүдийг тодруулан эгшигт хайрцаг гардуулах уг арга хэмжээг 1959 онд анх зохиож байв. Түүнээс хойш 8000 гаруй цом уран бүтээлчдээ урам зориг хайрлахын зэрэгцээ итгэл, нэр хүнд бэлэглэсэн биз ээ.
Цөөнгүй хамтлаг, дуучид "Грэмми"-ийн шагналыг утгагүй гээд, ялангуяа хөгжмийг сайн, муугаар шүүн тунгаах нь зохисгүй хэрэг гэж үздэгээ илэрхийлж байв. Түүнчлэн уран бүтээлийг бизнестэй хутгасан "бохир" наадам ч гэсэн удаатай.
Гэлээ ч 54 дэх удаагийн "Грэмми"-ийн шагнал гардуулах ёслол хөтлөгч, реппэр LL Cool J-ийн "Энэ үдэш хөгжмийн хүч биднийг нэгэн дээвэр дор авч иржээ. Бид жил бүрийн энэ л өдөр зүрх сэтгэлээ хөг эгшигээр цэнэглэж, баярлан хөөрч, басхүү дурсан санадаг" гэсэн үгээр эхлэв.
"Дурсан санадаг". Энэ үг хүн бүрийн чихэнд илүү тод сонсогдсон болов уу. Ёслолын арга хэмжээний эхэнд хэдхэн цагийн өмнө хорвоог орхисон "поп дива" Уитни Хьюстоны төлөө залбирал үйлдэн хүндэтгэл илэрхийлсэн юм.

Бруно Марсын "сэргээш"

"Грэмми"-ийн үдшийн хамгийн үзүүштэй тоглолтуудын нэг нь Бруно Марсын "Runaway Baby" байлаа. Эмгэнэл илэрхийлэн гашуудсан олны сэтгэлийг хөгжилтэй, цоглог хэмнэлээр тэр сэргээсэн юм. Дууны үеэрх тайз засал, хөгжмийн найруулга нь ч зохицсон бөгөөд бүжгийн дэглэлтийг гайхалтай хийжээ.
Сонирхуулахад, энэ үдэш Бруногийн уран бүтээл зургаан төрөлд нэр дэвшсэн хэдий ч эгшигт хайрцгаас атгах аз тохиосонгүй. Харин өнгөрсөн жил тэрбээр "Just the Way You Are" дуугаараа шилдэг эрэгтэй дуучнаар шалгарсан билээ.

Крис Браун эргэн ирэв

16 настайгаасаа урлагийн ертөнцөд нэрээ цуурайтуулж чадсан цөөн уран бүтээлчийн нэг нь Крис Браун. Тэр дундаа 2007 онд гаргасан "Exclusive" цомог нь гайхалтай амжилт үзүүлж, дэлхий даяар түүнийг шүтэн бишрэгчдийн тоо сая, саяар тоологдох болсон. Харин амжилтын энэ оргил үедээ дуучин Рианнатай үерхэж байсан тэрбээр найз бүсгүйдээ бүдүүлгээр халдсаныг та бүхэн санаж байгаа биз ээ. Түүнээс хойш Крис Брауны нэр хүнд, уран бүтээлчийн амжилт ч төдийлөн өмнөх шигээ байсангүй. Тэгвэл энэ жилийн "Грэмми"-ийн тайзнаа тэрбээр уран бүтээлээ толилуулаад зогсохгүй "F.A.M.E" цомог нь Шилдэг R&B цомгоор шалгарч, анхны эгшигт хайрцгаа хүртлээ.

Foo Fighters - "Төгс байх нь онц биш. Зүрх юу мэдэрч, тархи юу гэж байгаа нь хамгийн чухал"

"Foo Fighters" хамтлаг 54 дэх "Грэмми"-ийн шагнал гардуулах ёслолоос 5 шагналтай буцсан. Тэд хамгийн эхэнд Шилдэг рок дуу төрөлд "Walk" уран бүтээлээрээ тэргүүлэв. Энэ тухай хамтлагийн дуучин Дейв Грол "Энэ шагнал бидэнд маш онцгой юм. Учир нь хамгийн сайн студид дуугаа бичүүлэх, Холливудын гудамжаар алхах, өндөр хүчин чадалтай компьютер ашиглах нь чухал байж болох ч энэ дууг бид граждаа л бүтээсэн юм" гэлээ. Түүнчлэн "Компьютер дээр юу гарахыг битгий тоо. Дуул, хөгжмөө тогло. Төгс байх, зөв дуугарах нь онц биш. Харин зүрх юу мэдэрч, тархи юу гэж байгаа нь л хамгийн чухал" гэсэн нь олны алга ташилтаар мялаалгасан.

"Beach Boys" 50 нас хүрэв

"Rolling Stone" сэтгүүлээс гаргасан Бүх цаг үеийн шилдэг 100 рок хамтлагийн нэг, дэлхий даяар 100 сая гаруй цомог борлуулсан гээд "Beach Boys"-ийн түүхийг бичиглэвээс дуусах нь үгүй биз ээ. Аавыгаа сэрээхээс эмээж унтлагын өрөөндөө бэлтгэл хийдэг байсан хөвгүүд төд удалгүй төгөлдөр хуур, гитар тоглож сурснаар хамтлагийн уран бүтээлч жилүүд эхэлсэн түүхтэй гэдэг. Өнөөдөр тэд аль хэдийнэ 70 настай золгож, хамтдаа бүтээсэн хөгжим нь 50 жилийн турш сонсогчдынхоо зүрх сэтгэлийг хөглөж байна. Үүнээс хойш ч хэдий хугацаанд биднийг уяраахыг хэлж мэдэшгүй.
Ямартай ч, энэ үдэш тэдэнд хүндэтгэл үзүүлж "Maroon 5" болон "Foster the People" хамтлагийнхан хүүхэд насныхаа шүтээн "Beach Boys"-той нэгэн тайзнаа дуулав.

Адель - "Энэ бүхэн ердөө л бүтэлгүй дурлалаас үүдэлтэй шүү дээ"

Тийм ээ, 54 дэх удаагийн "Грэмми"-ийн шагнал гардуулах ёслолын хатан хаан нь Адель байв. Нэг жилд зургаан төрөлд нэр дэвшиж, бүгдэд нь тэргүүлсэн амжилт түүнийх. Зургаа дахь эгшигт хайрцгаа гардахдаа тэр нүдэндээ нулимстай байлаа. Мэдээж "21" цомгоо гаргахад тусалсан хүн бүхэнд талархал илэрхийлмэгцээ "Энэ цомог, энэ амжилт ердөө бүтэлгүй хайр дурлалын харилцаанаас үүдэлтэй шүү дээ" гэв. Адель найз залуугаасаа салсан ч, түүндээ хайртай хэвээр байсаар "Someone like you", "Rolling in the Deep" гээд олон дуу зохиосон билээ. Гэхдээ бүтэлгүй дурлал бүхэн сайн дуу бүтээх сэдэл болдоггүй болов уу. Гагцхүү тэр бүсгүйн сэтгэл зүрхнээс ундарч, өөрийнх нь гайхалтай хоолойгоор дамжин бидэнд хүрснээрээ илүү үнэ цэнэтэй байх.
Ёслолын арга хэмжээний тайзнаа тэрбээр "Rolling in the Deep" дуугаа толилуулсан. Дахин дуулахгүй ч байж мэднэ гэсэн таагүй мэдээ хэдийнэ ард хоцорсон ч, хүмүүс түүний хоолой бүрэн эдгэсэнд эргэлзэж байв. Харин энэ л үдэш Адель тэр бүх бодлыг няцааж, эрч хүчтэй, бардам төрхтэйгээр дууллаа. Төгсгөлд нь Рианна, Пол Маккартни гээд бүгд л түүнд баяр хүргэж, алга ташилтын уухай маш удаан үргэлжилсэн билээ.

“Чи хотын иргэн”

2012-01-23T21:56:00.000-08:00

Хотын соёлын тухай асуудал өдгөө бидний ярианы гол сэдвүүдийн нэг болжээ. Хүн бүхэн л хөдөөгийнхэн хот руу тэмүүлж их хотын өнгөнд сэв суулгаж байна гэх. Цаашлаад үүний учир, шалтгааныг тайлан, тайлбарлах хүмүүс болон тэдний элдэв дүгнэлтүүд мундахгүй. Тэр дундаа хөдөөг хөгжүүлэх юм бол нийслэлийг зүглэх их нүүдэл багасна гэж цөөнгүй хүн ярихыг сонссон юм. Миний санахаар уг нь бид хот, хөдөөг ижилхэн хөгжүүлж байжээ.
Миний хувьд л гэхэд би багадаа Эрдэнэт хотын хүүхэд байсан. Би өөрийгөө хотын хүүхэд гэж боддог, Улаанбаатарт ирэхээрээ “манай Эрдэнэт бол хот” гээд хүүхдүүдтэй маргадаг бяцхан охин байсан. Манай хотод нийслэлийг бодвол хавьгүй олон цэцэрлэгт хүрээлэн, усан оргилуур байдаг байлаа. Бас гудамж нь цэвэрхэн, иргэд нь цэмцгэр. Үйлдвэр дагасан олон оросууд ажиллаж, амьдарч Эрдэнэтээр овоглосон хэн бүхэн орос хэлтэй, орос соёлтой байсныг ах, эгч нар ярьдаг. Энэ нь хотын имиж болохын зэрэгцээ иргэдийн олонх нь залуучууд тул “Залуусын хот” ч гэгддэг байж.
Харин бага ангийн сурагч охин би цонхоор харсан нэг өдрөө тод санадаг юм. Гэнэт байрны машинуудын “ЭТХ” гэсэн дугаарлалт “ОРА” болчихсон байв. Гайхаад асуувал Эрдэнэт хот маань Орхон аймаг болж, би Баян-Өндөр сумын, өөрөөр хэлбэл хөдөөний хүүхэд болчихсон. Зөвхөн би төдийгүй Дархан, Чойбалсан, Хэнтий гээд олон хотынхон хөдөөгийн харьяат болсон биз ээ.
Үүний цаад шалтгаан нь, Үндсэн Хуульд “Монгол улсын нутаг дэвсгэр засаг захиргааны хувьд аймаг, нийслэлд, аймаг нь суманд, сум нь багт, нийслэл нь дүүрэгт, дүүрэг нь хороонд хуваагдана” гэсэн заалт юм. Энэ нь нэг ёсондоо манайд нийслэл Улаанбаатараас өөр хот байхгүй гэсэн үг. Өнөөдөр хүмүүсээ хөдөөгийнх гэж адаглан, соёлгүй бүдүүлгийг нь гайхах алхмаа бид өөрсдөө хийжээ.
Гэтэл олон улсын жишгээр, тухайлбал Австралид 10 мянга, Канадад 5000 мянга, БНСУ-д 150 мянгаас дээш оршин суугчтай нутаг дэвсгэрийг хот гэж үздэг аж. Мэдээж үүнээс гадна ажил эрхлэх байдал, нийтийн тээврийн зохицуулалт, өөрийн гэсэн түүх дурсгалын газартай байх гээд цөөнгүй шалгуур бий. Энэ бүхэнд нийцэж, хотын статус хүртэх эрхтэй ч сумын төв гэж даруухан загнах эсвэл бүр доромжлуулж буй гэлтэй газар манайд олон байна.
Бид өөрсдөө хөдөө гэж үзээд, хөдөөгөөр нь дуудаад, хөдөөнийх гэж хараад байвал “санаа дагаад” гэдэгчлэн тийм л байдал бий болно шүү дээ. Харин тэдгээр сумын төвүүдээ хот болгоод, тэнд хотын хөгжлийг ойртуулж, хотын соёлыг түгээвэл байдал арай өөр. Уг нь хөгжлийг тийш хүргэх алхам хийхгүй биш хийж байгаа. Тухайлбал, аймгуудаа бүсчилж хуваагаад бүсийн тулгуур төв гэж аль нэг аймгийг нэрлэн хөгжүүлж буй тухай хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр ярих болсон. Гэвч энэ нь бас л хөдөөг “өөд нь татах” л агуулгатай.
Гаднын орнуудыг харахад жижиг хотуудаа онцлог, имижийг нь тодруулан хөгжүүлэх хандлага байдаг юм билээ. Жишээ нь, Туркт гэхэд өмнөх нийслэл Истанбулаас гадна Бурса хотод их, дээд сургуулиудаа төвлөрүүлсэн тул соёл, боловсролын хот гэдгээрээ алдартай. Түүнчлэн Измир хотын бүсгүйчүүдийн сайхныг өөрсдөө магтахын сацуу энд жил бүрийн намар олон тооны урлагийн наадмууд болдгоороо онцлог. Мөн БНСУ-ын Инчеон хот үйлдвэрлэлийн төв бөгөөд тус улсын эдийн засгийн төв гэгддэг. Тэгвэл “Гэрэлт хот” Гуанжуг солонгос үндэсний зоогийг хамгийн амттай бэлддэг хэмээн магтдаг.
Энэ жишгээр бид хотуудаа хөгжүүлэхэд болохгүй гэх газаргүй. Хэнтийд Чингис хааны гэрэлт хааны хөшөөнөөс эхлээд их хаантай холбоотой олон дурсгалт газрууд бий. Түүгээр нь имиж бүрдүүлэхэд л болно, жуулчдыг ч татна шүү дээ. Баян-Өлгийн Өлгий хотын тухайд ойлгомжтой. Тэнд буй өөр, өвөрмөц соёлыг таниулан сурталчилж бас нэгэн онцлогийг гаргаж болно. Сайншандаас хэдхэн км давхиад очих “Хамрын хийд” болон сүүлд дэлхийн энергийн төв хэмээн алдарших болсон газруудаараа энэ нутгийнхан хэрэндээ брэнд бүтээж амжиргаагаа залгуулж байна.
Ингээд харвал манай аймаг, сум бүрт гайхуулах зүйл бий. Энэ нь магадгүй зөвхөн жуулчин татах зорилготой юм шиг санагдаж байж мэдэх. Гэвч сүүлийн жилүүдэд хотыг засаг захиргааны нэгж, хууль дүрмийн хүрээнд тодорхойлох биш соёл, иргэншлийн хувьд авч үзэх болжээ. Өнөөдөр хөдөөд өсч, торниж буй жаалуудаа “Чи хотын иргэн” гэж итгүүлж, бас төлөвшүүлж чадах юм бол хэдэн жилийн дараа хот, хөдөөгийн ялгаа багасах биз. Харин ингэж итгүүлэхэд сум нь ядаж хот нэртэй, гудамж нь цэгцтэй байхаас эхлэх хэрэгтэй.

2012-01-21T07:09:00.000-08:00

Өчигдөр буюу нэгдүгээр сарын 20-нд "Хөх мэдрэхүй" бүлгэмээс зохион байгуулсан "Найргийн үдэш" уншлагад очлоо. Яг үнэндээ тэнд шүлэг бүрийг анхааран сонсч чадсангүй. Ерөөс шүлгийг сонсох биш уншсан нь, тэгээд цааш өөрийнхөөрөө ургуулан тунгаах нь амттай юм гэж бодлоо.
Мөн заримдаа хэн нэгний шүлгийг сонсоод "Би ч ингээд бичих юм байна" гэх бодол цөөнгүй хүнд төрдөг биз ээ. Түүний учрыг өөрийнхөөрөө тайлахыг оролдлоо. Миний бодлоор хэн ч шүлэглэж болно. Гагцхүү мэдрэмж, түүний илэрхийлэл хүн бүрт өөр, өөр байна. Ийнхүү илэрхийлэл нь шүлэг болох юм болов уу. Тиймээс шүлгийг шүүх нь утгагүй хэрэг байх. Энэ нь нэг ёсондоо хэн нэгэнд төрсөн мэдрэмжийг сайн, муу гэж дүгнэхтэй ижил хэрэг болох байлгүй. /Утга зохиолын талаас судлан, шүүмжлэх тухай эндээс тусад нь авч үзнэ байх/
"Найргийн үдэш"-ийг цаашид тодорхой давтамжтай зохион байгуулна гэсэн. Хэрэв дахин очих бол илүү анхааралтай сонсогч байхыг хичээнэ ээ.

"Хөх мэдрэхүй"-н номыг зун авч байсан юм. Хамгийн их таалагдсан шүлгээсээ хуваалцъя.

Инээмсэглэлтэй чинь хамт
Эрхлүүлэхдээ аялдаг дуутай чинь хамт
Ийм сайхан нүдтэй чинь хамт
Энэ орчлонд байгаад л баймаар
Гунигтай чинь, нулимстай чинь хамт
Гурван уулын цаадах амьдралыг үзмээр
Цээжинд чинь юу багтдагийг
Чихээ тавин сонсоод
Чиний юм бүхэнд уусч нэгэн цул болоод
Чив чимээгүйн тэндэх
Тийм гүн ертөнцөөр чинь
Чих амар аялмаар, алхалмаар

***

Ганцаар, гүн харанхуй тэнгэрийн дор
Гадаа, хуучин савлуурын дээр
Ганхан ганхан сууна

Жихүүн гэгч зөөлөн аяст салхи
Жил саруудын үнэрийг чичирхийлэн зөөж
Зүрхэнд минь хэн нэгний гуниг ийм лавтай шургасныг
Зүгээр л сэвлэгээр минь оролдонгоо тэр шивнэж байна

Энд удаан сууж цаг хугацааны үнэрээр амьсгалвал
Эд эс бүхэнд минь хэн нэгний гуниг нэвчээд
Гэгэлзэн дэвэлзэн суусаар би цэв цэнхэр болчихлоо
Гэртээ орвол ижий уйлна, эндээ хоноё

Гадаа хуучин савлуур дээр
Ганхан ганхан суулаа

Melancholia - Үхлийн бүжиг

2011-11-27T21:18:00.000-08:00

   Бүсгүй нүдээ нээлээ. Түүний харц ер бусын тайван хэрнээ гунигтай. Эдлэн газар хийгээд эртний дүр зураг. Огторгуйд эх дэлхий амгалан орших авч, алсаас бас нэгэн аугаа эрхэс ойртон, дөхсөөр. Хүүгээ тэврэн юунаас ч юм зугтан туйлдаж буй эх...
    Рихард Вагнерын гайхалтай хөгжмөөр дэвсгэрлэн "Меланколиа" киноны эхлэл энэ мэт дүрслэлээр цааш үргэлжилнэ. Хоёр хэсэг уг бүтээлийн эхний хэсгийг "Жастин" гэх бөгөөд гол дүрийн бүсгүйн нэр аж. Дөнгөж хуримлаж буй Майкл, Жастин нар өөрсдийн баяртаа хожимдож ирлээ. Бүгд дотогш яарах зуурт Жастин тэртээд нэгэн одыг анзаарсан нь "Антарес" гэх од байв. Баяр хөгжилтэй, жаргалтай үргэлжлэх ч, сүйт бүсгүйн үл мэдэг, итгэлгүй байдал улмаар тэдний гэрлэлтийг төгсгөжээ. Үүний зэрэгцээ "Антарес" ч үл харагдах аж. Учир нь, Меланколиа гариг тэр одыг хиртүүлсэн бөгөөд эх дэлхийн зүг сүйрэл дагуулан айсуй. Огторгуйн тойрог зам дахь түүний "аяллын" хэсгийг "Үхлийн бүжиг" гэнэ.
   Киноны эхний хэсэгт Жастины сэтгэл зүй тогтворгүй, учиг нь үйл ойлгогдох мэт үйл явдлуудаар дүүрэн. Ганцаар угаалгын өрөөнд онгоцонд хэвтэнэ, эдлэнгийн эзгүй талд ганцаар бодолхийлэх зэргээр гэнэт алга болж, энэ бүхэнд эгдүүцсэн эгч Клейр нь "Би чамайг заримдаа үзэн ядах юм" хэмээн үгээ барна.
   Хурим дуусч бүгд явлаа. Удалгүй Жастин өвдсөн байх бөгөөд эгч Клейр дээрээ ирж түүний нөхөр Жон болон хүү Леотой нь хамт амьдрах болов. Энэ зуур одон орон судлаач Жон хүүтэйгээ хамт сонирхолтой судалгаа явуулах ч тэд нэг л өдөр Меланколиа манай гаригтай мөргөлдөх нь тодорхойг мэднэ. Клейр ч үүнээс хоцорсонгүй. Ингээд киноны хоёрдугаар хэсэг "Клейр" эхэлнэ.
   Гагцхүү энэ цэгт л гол санаа гарах мэт. Бүгд нэгэн цагт, нэгэн орчинд үхэлтэй нүүр тулах ч үүнийг хүн бүр өөрийнхөөр хүлээн авна. Жон ирэх үнэнийг зөвшөөрч чадалгүй амиа хорлож, сандарч мэгдсэн Клейр хүүгээ элгэндээ тэврээд хаачихаа мэдэхгүй цөхөрнө. Энэ үед Жастин л дэндүү тайван байх аж. Нэгэнт ирэх үнэн, байгаль дэлхийн хуулийн эсрэг яагаад ч нэмэргүйг тэр магад ойлгосон ч байж мэдэх.
Үхэл амьдралыг утга учиртай болгодог гэх санааг цөөнгүй хүнээс сонсч байв. Харин энд нэгэнт ирэх үхэл бүгдийг утгагүй болгочихов. Эх дэлхийдээ хорогдон уйлан, дуулаад ч нэмэргүй. Эргэн тойронд байх хэн бүхнийгээ ханатал хайрлаад ч ялгаагүй. Учир нь, энэ нөхцөлд хэн ч үлдэхгүй, бүгд л үхнэ, мөхнө.
   Дэндүү гунигт басхүү гутранги төгсгөл.

Найруулагч Ларс Вон Триерийн бас нэгэн учир битүүлэг хэрнээ сонирхолтой бүтээл. Хоёр жилийн өмнө тэрбээр "Антихрист"-д "дэлхийг чөтгөр бүтээснийг" тунхаглан шуугиан тарьж байв. Харин энэ удаад Меланколиагийн хүчинд дэлхийг автууллаа. "Хүн аалз"-ын цувралаас шалиагүй гэхэд хилсдэхгүй Кристэн Данст энд гол дүрийн бүсгүй Жастины дүрд тоглож "Канн"-ын кино наадмын шилдэг эмэгтэй жүжигчнээр шалгарсан юм. "Холливуд"-ын эрх охин "Меланколиа"-д үнэхээр ур чадвараа гаргаж чадсаныг олон хүн найруулагчийн тус гэж байв. Энэ тухайд Данст "Ларсыг надтай анх холбогдоход гайхалтай санагдсан. Ямар хүн бол, ярилцахад хэр байх бол гээд олон зүйл бодсон. Харин уулзаад үзэхэд тэр найруулагч төдийгүй хувь хүнийхээ хувьд ч тун энгийн, харилцагчаа гайхалтай ойлгодог нэгэн болох нь мэдрэгдсэн" гэжээ. Түүнчлэн шөнийн сарны гэрэлд нүцгэлдэг хэсэг ямар байсныг асуухад "Миний хувьд энэ хэсэг сайн болсон. Би ийм зүйлийг кино бүрт, найруулагч бүрт хийхгүй нь тодорхой. Ларс бол итгэж болох, гайхалтай уран бүтээлч байсан учраас би энэ хэсгийг зөвшөөрсөн" хэмээсэн юм.
   Тэгвэл өмнөх бүтээл "Антихрист"-ийн гол дүрд тоглож "Канн"-ын кино наадмын мөн л шилдэг эмэгтэй жүжигчнээр шалгарсан Шарлотте Гейнсбур "Меланколиа"-д эгч Клейрийн дүрийг амилуулжээ.Сайн ээж, сайн эзэгтэй, сайн хань гээд эгэл бүсгүйн энгийн амьдрал нэг л өдөр үгүй болж, хорвоо ертөнц сөнөхийг мэдсэн тэр яах ч учраа олохгүй гэнэтийн цохилтонд оржээ. Ийм нэгэн сэтгэл зүйн тогтворгүй, эмзэг байдлыг тэр хоёр дахь удаагаа дэлгэцэнд бүтээв.
   Сонирхолтой нь, дараачийн удаад найруулагч Шарлотте, Кристен хоёртой дахин хамтрах ажиллах хүсэлтэй байгаа бөгөөд порнограф байхыг ч үгүйсгээгүй тухай яриа гарчээ. Үүнд өгсөн Шарлоттийн хариулт нь "Тийм ээ. Тэр надад зохиолын эх хувилбар илгээсэн. Гэхдээ яг ямар кино байх тухай эцсийн шийдвэр гараагүй л байгаа. Миний мэдэж байгаа зүйл бол Ларстай хамтран ажиллахдаа би хэзээд баяртай байх болно. Бидний бүтээл илүү сайн болохыг таашгүй ч, нэгэнт хүндэлсэн хүнтэйгээ хамтран ажиллах нь л сайхан шүү дээ" гэжээ.
    Ларс Вон Триер, Кристен Данст, Шарлотте Гейнсбур. Хоёр цаг гаруй хугацаанд тэд "Үхлийн бүжиг"-т оролцно. Бүжгийн хөдөлгөөнийг /кино зургийг/ тогвторгүй, тэнцвэргүй байдлаар авах нь найруулагчийн санаа аж. Энэ нь үзэгчийг үйл явдлын гүнд яах аргагүй хөтөлнө. Түүнчлэн бүжгийн хөгжмийг Рихард Вагнерын "Тристан ба Изольда" дууриас авсан нь зураглалтай нарийн зохицжээ.
    Одоо таны "бүжих" ээлж. Та хэрхэн хүлээн авах вэ?

"Хүсэл, шунал" /Passion/

2011-10-30T20:17:00.000-07:00

      Энэ удаад "Мөрөөдөгчдийн өдөр"-т оролцож найруулагч С.Бямбын "Хүсэл, шунал" киног үзсэн сэтгэгдлээ хуваалцахаар шинэ бичлэг эхлүүлж байна. Найруулагч С.Бямбын хувьд урьд нь "Өнөөдөр" сониноос "Бусдын амьдрал руу камер чиглүүлнэ гэдэг буу шагайхтай адилхан байж мэднэ" гэсэн ярилцлагаар "танилцаж" байсан юм. Тухайн үед энэ ярилцлагаас надад хамгийн тод үлдсэн хэсэг нь "Урлаг гэдэг толгойн биш сэтгэл зүрхний ажил" гэсэн үг билээ. Тэгвэл энэ удаад түүний уран бүтээлийг сонирхоод гол санааг нь өөрийнхөө хэмжээнд мөнөөх л үгтэй холбож тайллаа.
     "Хүсэл, шунал"-д манай нэрт найруулагч Д.Жигжид, түүний хүү найруулагч Биндэрийн амьдрал, уран бүтээлийн талаар өгүүлэхийн зэрэгцээ Ж.Биндэртэй хамт аялах С.Бямбын монологи хөвөрнө. Киноны эхний хэсэг Д.Жигжид найруулагчийн тухай мэт боловч энэ нь нөгөө талаар социализмын үеийн монгол орны кино урлагийн тухай харуулна. Өдгөө бидний бахархан ярих дуртай "хуучны сайхан" кинонуудыг хэрхэн бүтээж байсан, тэдгээр нь нам, засгийн шалгуурыг хэрхэн давж дэлгэцнээ "амилдаг" байсан тухай юм. Зарим хүн хуучны кинонууд дандаа өөдрөг өнгө аястай дээр намын суртал ухуулгын нэг хэрэгсэл төдийн байсан. Тийм ч учраас тэр кинонуудыг бүтээхэд улсаас хангалттай хөрөнгө гарган өгч байсан тул одоогийн зарим киноноос чанартай байгаа юм гэх нь бий. Гэвч тэр үед манай найруулагчид илүү гүн ухаанч, зүгээр өнгөн дээрх өөдрөг үзлээс илүү уран бүтээл туурвидаг байжээ. Гагцхүү тэдгээр нь тухайн үеийн үзэл, суртал гээчид харшилж дэлгэцнээ гарах боломжгүй болдог байв. Үүний жишээ нь, Д.Жигжидийн "Хүний мөр" ажээ. Мөн Ж.Биндэрийн хэлснээр тэр үед улсаас хангалттай мөнгө өгдөг байсан ч хэр баргийн хүн зөвхөн мөнгөөр сайн кино хийдэггүй юм гэсэн нь өнгөрснийг үгүйсгэгчдэд бас нэгэн хариулт болов уу.
     Харин одоо үе. Дэлгэцэнд хаяг нь л үлдэж, нурах дөхсөн "Монгол кино" үйлдвэрийн дүрс үзэгдэнэ. Жилдээ 6-7 уран сайхны кино, 40 гаруй баримтат кино туурвидаг байсан эл үйлдвэр зах зээлийн шуурганд өртөн "амь тавьжээ".
     Зах зээл. Бизнес. Мөнгө. Урлагийг үүгээр хэмжих болсон үе. Урлагийн утгыг философийн салбар ухаан гоо зүйгээр судалдаг гэж онолын номд бичсэн нь бий. Харин өнөөдөр бол шоубизнесийн цонхоор л харж байна. Ж.Биндэр "Хүний наймаа" киногоо гаргахаар хөдөө, орон нутгаар аялна. Гэвч аймгийн төвүүдэд киногоо гаргахад үзэгчид нь зал дүүргэж эс чадна. Өнөөдөр бид хийж байгаа кинондоо шалдан хүүхэн, гоё машин гаргахгүй бол хүн үзэхгүй байна. Үзэгчид тийм л зүйл хүсдэг болчихож. /Ж.Биндэр/ Ийм нөхцөлд түүнд тааруулж уран бүтээл туурвих уу, үгүй бол өөрийнхөөрөө бүхнийг хийх үү? Гэвч уран бүтээлч хүн бусдад зориулж л хийдэг. Ерөөс хүн хэзээ ч зөвхөн өөртөө, зөвхөн өөрийнхөө төлөө юм хийнэ гэж үгүй. /С.Бямба/ Энд л зөрчил үүснэ. Нээрэн л кино театрын зарлалаас харвал хээнцэр, тансаг зураглал задгай хувцасласан охид, хүүхнүүд, чинээлэг залуугийн дүр л бууна. Гагцхүү түүнээс үзэгч юу олж авах нь чухал биш. Мэдээж чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх төдий хөнгөн бүтээл байхыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ тэр олон дунд ядаж нэг сайн кино байгаасай.
    Урлаг биднийг түүчээлдэг гэдэг. Тэгвэл кино ч бас урлагийн нэгэн төрлийн хувьд биднийг сэрээж, дуудаж байх нь зүйн хэрэг. Харин одоогийн кинонууд үзэгчийг юу руу дуудаж, хааш чиглүүлж байна вэ? Цаашид энэ бүхэн хэрхэх бол?
Өмнөх үед үзэл суртлын шалгуурыг давсныг уран бүтээл гэж байв. Харин одоо бол зэх зээлд борлогдохыг нь уран бүтээл гэнэ. Тэгвэл хойч үе минь үүнийг хэрхэн ойлгох бол? /С.Бямба/
    Төгсгөл хэсэгт С.Бямба, Ж.Биндэр нар үзвэрийн танхимаас гарахдаа ярилцаж байв. Энэ танхимаас ирээдүйн сод найруулагч, уран бүтээлчид төрөхийг үгүйсгэхгүй. Монгол хүүхдүүд адтай, юмыг хурдан сурдаг шүү дээ. Тэд чадна. Тэд хийнэ шүү. Энэ үгс магад өөрсдийгөө тайвшруулах арга мэт сонсогдовч нөгөө талаас хойч үедээ итгэх басхүү захих зүйлс мэт санагдав.
    Хүн бүрт хүсэл бий. Хүсэл хэтрэхээ шунал болж тэр нь зовлон болдог гэдэг. Уран бүтээлчдэд ч сайн юм хийх хүсэл бий. Гагцхүү хүсэл, шуналын зааг хаана оршдог юм болдоо. /С.Бямба/

Нийгмийн реклам хийх гэж байгаа бол бизнесийн эрх ашгаа март

2011-10-04T22:49:00.001-07:00

           Сүүлийн үед тогтмол хэвлэл, телевиз гээд хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр нийгмийн сайн сайхан, амьдралын зөв хэв маягт уриалсан сурталчилгаа цөөнгүй гарах боллоо. Тэднийг захиалагч нь манай улсын томоохон компаниуд бөгөөд зөвхөн ашиг, орлогоо нэмэгдүүлэхийг зориод зогсохгүй зөв, зүйтэй зүйлд үзэгч, уншигчдийг уриалж байгаа нь сайн хэрэг.
            Гэвч нөгөө талаас тэд үүнийгээ нийгмийн реклам гэж нэрийдэх нь оновчгүй байгаа юм. Энэ нь өнгөрсөн зууны эхээр АНУ, Их Британи зэрэг оронд үүсч өдгөө “public service announcement” гэсэн нэрээр нэгэнт өөрийн хэв шинжийг тогтоон, бий болгосон ойлголт билээ. Харин манай орны хувьд шинэ, соргог зүйл бөгөөд мэдлэг, мэдээлэл тун бага байна.
            Бизнесийн байгууллага сурталчилгаа бүтээхэд ямар ч арга барилыг ашигласан хамаагүй түүндээ нийгмийн сайн сайханд хандсан багахан агуулга багтаахад л нийгмийн реклам болно гэвэл өрөөсгөл. Ер нь бизнесийн байгууллагууд тэр бүр нийгмийн реклам бүтээдэггүй бөгөөд гол төлөв Засгийн Газар, олон нийтийн, ашгийн бус байгууллагууд нийгмийн тулгамдаад буй асуудалд олон нийтийн анхаарлыг хандуулах, нийгэмд шинэ, зөв үнэлэмж тогтоож, ард иргэдийн зан байдалд нөлөөлөхийг зорьдог.
            Харин бизнесийн байгууллага нийгмийн реклам бүтээх тохиолдолд гаднын орнуудад л гэхэд нарийвчлан, бүр хуульчлан заасан байдаг. Тухайлбал, ОХУ-ын “Зар сурталчилгааны тухай” хуульд энэ талаар заахдаа, бүтээж буй нийгмийн рекламд тухайн бизнесийн байгууллагын нэр, лого, бусад арилжааны рекламд нь гардаг дүр, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ болон сурталчилгаа бүтээх арга барил төдийгүй бусад таних тэмдгүүдийг ашиглахыг хориглосон байдаг. Мөн нийгмийн реклам нь үнэгүй цацагддаг байх ёстой. Ийм агуулга бүхий заалт АНУ, ХБНГУ, Их Британи гээд олон улсын хуульд бий.
            Дээрх заалтаас үзвэл бизнесийн байгууллага нийгмийн реклам цацсанаар нэр хүндээ өсгөх, ашиг орлогоо нэмэгдүүлэх гэхчлэн ямар ч бизнесийн эрх ашигт төвлөрөх биш гагцхүү нийгмийн сайн сайханд л бүрэн анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй гэдэг нь харагдаж байна. Ингэж чадвал тухайн байгууллага нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлж буй хэлбэр болох бөгөөд нэг удаагийн арга хэмжээг ивээн тэтгээд өнгөрөх, ард олонд өглөг тараах гэхчлэн PR, маркетингийн үйл ажиллагаанаас ялгарах боломжтой юм.
            Гэхдээ бизнес хийж буй хэн ч бай ашиг, орлогоо олохоо нэн тэргүүнд тавьж нийгэм, олон нийтийг хойш тавих нь түгээмэл. Гэвч “Доройтсон нийгэмд бизнес хийх нь ямар ч ашиггүй” гэх үгийг бас санах хэрэгтэй. Тиймээс НИЙГЭМ болоод түүнийг бүрдүүлэгч ХҮНийг үнэлж, тэдний төлөө бизнесээ чиглүүлэхэд анхаарвал зохино.
            Цаашлаад нийгмийн реклам цацах нь огт ашиггүй зүйл бас биш ээ. Мөн л гадаад орны туршлагаас харвал, нийгмийн реклам цацсан компаниудад татварын хөнгөлөлт үзүүлэх гэхчлэн давуу тал бий. Түүнчлэн гадаах самбар, тээврийн хэрэгслийн реклам гээд олон үйл ажиллагаанд таныг “харж үзэх” арга, хэлбэрүүд тогтсон байдаг.
            Тэгвэл бүтээсэн рекламаа хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр цацах нь хамгийн өртөг өндөртэй төдийгүй хялбар биш ажил билээ. Үүнийг шийдэх арга нь өмнө дурдсан хуульд “Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл буюу телевиз, радио жилийн нэвтрүүлгийн цагийн 5-аас дээш хувийг, сонин, сэтгүүл зай талбайн 5-аас дээш хувийг нийгмийн рекламд зориулна” гэсэн байдаг. Энэ хуулийн дагуу хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, бизнесийн байгууллагууд хамтарч ажиллаж чадвал нийгмийн сайн, сайхны төлөө хийж буй томоохон алхам болох юм. Түүнчлэн эндээс нийгмийн реклам үнэгүй цацагдах ёстой гэсэн мөн чанар урган гарч, биеллээ олж байна.
            Манай улсын хувьд хэвлэл, мэдээллийн хэрэгсэл нийгмийн реклам түгээхэд хэрхэн оролцох талаар ямар нэг зохицуулалт үгүй. Гэхдээ жишээ нь, МҮОНТ-ийн хувьд хуулийн дагуу арилжааны шинжтэй зар сурталчилгааг хязгаарласан бөгөөд хэн нэгний бизнесийн эрх ашиг тусаагүй нийгмийн рекламыг үнэ төлбөргүй цацах нь татгалзах асуудал биш гэж үзэж байна. Мөн бусад арилжааны телевизүүд ч нэгэнт бизнесийн байгууллага тул нийгмийн хариуцлагын хүрээнд энэ төрлийн реклам цацах боломжтой билээ.
            Эдгээрээс үзвэл манай томоохон компаниуд үнэхээр нийгмийн реклам бүтээхийг зорьж байгаа бол нэр хүнд, ашиг орлогоо түр хойш тавьж гагцхүү сайн сайхан, зөв зүйтэй зүйлд олон нийтийг үнэн сэтгэлээсээ уриалан дуудаарай.

Хөгжим намайг хөглөдөг

2011-10-02T01:15:00.000-07:00

Хаврын тэр өдөр интернэтээр хэсүүчилж яваад нэгэн авъяаслаг монгол охин KPuffyCheeks нэрээр Jessie J-ийн “Price Tag” дууг тун чадварлаг коверлосон байхыг үзлээ. Цааш түүний Youtube, Facebook хуудсаар зочилж өөр олон ковер бүтээлийг сонсоод ярилцах хүсэл төрсөн юм. Гэвч нэг л завдахгүй явсаар намартай золгож, өчигдөрхөн түүнтэй интернэтээр холбогдлоо.
Тэр авъяаслаг охиныг Б.Хулан гэдэг. Германд төрж, өссөн тэрбээр 14 настай бөгөөд ахлах сургуулийн аравдугаар ангид сурдаг аж.

KPuffyCheeks

K үсэг миний нэрийг төлөөлдөг юм. (Khulan) Харин puffycheeks гэдэг нь bigcheeks буюу булцгар хацар гэдгийг илэрхийлдэг. Энэ нэрээр интернэт хуудсуудад өөрийн сувгаа нээсэн.

Хөгжим намайг хөглөдөг

“Хүн бүрт өөрийг нь хөглөж, хурцалдаг ямар нэг зүйл байдагт би итгэдэг. Миний хувьд, тэр нь хөгжим байх. Яагаад гэдгийг би өөрөө ч хэлж мэдэхгүй нь, гэхдээ хөгжимдөө автаад сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэх нь надад гайхамшигтай санагддаг.
Хүмүүс урлаггүйгээр амьдралаа төсөөлж чадахгүй гэдэг. Гэхдээ хүний амьдрал хойно үргэлжлэх л байх. Гагцхүү яг одоогийнх шигээ буюу дуулж байгаа шигээ жаргалтай байж чадахгүй болов уу”.

Үгээр илэрхийлэшгүй бүхнээ дуугаар гаргахыг хүсдэг

“Дуулж буй дуунаас шалтгаалж хөгжмөөс авах мэдрэмж минь өөрчлөгдөж байдаг. Гэхдээ хүмүүст дотоод сэтгэлээ үгээр илэрхийлж чадахааргүй үе бий. Тэгвэл дуу, хөгжим л үүнийг хамгийн сайн илэрхийлнэ гэж боддог.
Тиймдээ ч би цаашид үзэл, бодлоо дуугаар дамжуулан дэлхий дахинд хүргэх юмсан гэж мөрөөддөг. Багадаа олонд танигдаж, алдартай одууд шиг болохыг л хүсдэг байсан минь одоо ийнхүү өөрчлөгдсөн”.

Би R&B урсгалд дуртай

“Энэ бол миний дуртай хөгжим. Мөн поп, хип хоп дуу сонсч, даган дуулах дуртай. Үлгэр дуурайл авдаг дуучин гэвэл Бруно Марс, Кэти Перри”.

Намайг дэмждэг хүн бүрт баярлалаа

“Youtube, Facebook, Twitter гээд олон нийтийн сүлжээ хуудаст миний гэсэн бяцхан орон зайд надад урам хайрладаг, намайг дэмждэг хүмүүс байгаад маш их баярладаг. Хэдий гайхуулам том амжилт биш ч энэ нь надад өөрөөрөө бахархах сэтгэгдэл төрүүлдэг. Би ирээдүйд дуучин, эсвэл өөр хэн ч болсон бусдад сайн үлгэр дуурайл болж, зорилгодоо хүрэхийг эрмэлздэг”.

Уудам тал нутгийн сайхныг юутай ч зүйрлэшгүй

“Би монголд хамгийн сүүлд таван жилийн өмнө очсон. Хамгийн их таалагдсан зүйл бол хөдөө нутаг байсан. Уудам тал, агаарын сайхныг өөр юутай ч харьцуулж, зүйрлэшгүй санагдсан шүү. Харин Улаанбаатар хот бага зэрэг бохир байна уу гэж бодсон”.

Зүрхэнд "хадаатай" дуунууд

2011-09-22T05:19:00.000-07:00

      "Дурсамж бүсгүй". Миний дуртай дуу. "Маднесс"-т дуртай болгосон дуу. Дэндүү уянгалаг.
Яг л энэ уянга, эгшигийг мэдрэхээр Сайхнаагийн тоглолтыг зорьсон юм. Цагаасаа эрт очиход минь тэр үдшийн гол дүр найзуудынхаа дунд инээмсэглэн сууж харагдав. Саравчтай малгайгаар нүүрээ үргэлж халхлах түүнийг яагаад ч ихэмсэг нэгнээр бодож байсан юм. Харин тэр урдаас инээмсэглэн ирж, уриалгахнаар ширээнд суулгаад "Би юм ярих уу?" гэлээ. Харин бид тоглолтын дундуур түүний сэтгэл хэрхэн хөдлөхийг хуваалцахыг илүүд үзсэн.
   Бараг бүтэн цаг "River Sounds"-т "Маднесс"-ийн дууны бичлэгийг сонсч суув. Тоглолт хурдан эхлээсэй гэж тэсч ядна. Энэ хооронд "Nisvanis", "The Lemons", "A-Sound", "Fire" гээд түүний уран бүтээлийн андууд бас дүү нар нь ирж мэндчиллээ. Үзэгчдийн суудал дунд орчим насныхнаар хүрээгээ тэлсээр. Гэхдээ мэдээж олон хүн цуглаагүй. Тэр цомгийнхоо баярыг ойр, дотнын хүмүүстэйгээ цомхон хүрээнд хуваалцахаар шийдсэн аж.
Ингээд тоглолт эхэлсэн. Танил биш аялгуугаар. Шинэ цомгийн шинэ дуу бололтой. Гэхдээ урьдынх шиг уянга урсаад л, урсаад л... Сайхан.
   "...Хүлээнэ, би чамайгаа хүлээнэ
   Сэтгэл зовнин байж хүлээнэ
   Би чамайгаа хүлээнэ
   Өдөржин бодож хүлээнэ..." энэ бол Сайхнаагийн шүтээн гэгдэх дуучин Сараагийн дуртай аялгуу. Тэрбээр өөрийн "Аргагүй амраг" цомгоо бэлэглээд "Нэг өдөр" дууг сонсохыг хүссэн юм. Бид ч бас.
Дараа нь "Шүтээн". Гэнэт алга болсон "Маднесс" энэ дуугаар гарч ирээд эргээд алга болсон. Мартагдахгүй гэсэн дээ ч юм уу,

"...Дурласан хосуудын төлөө

Үүрдийн хайрын төлөө

Энэ дуугаа би дуулъя..." гэсэн үгсээ чихэнд хоногшуулчихаад одсон.
Би үнэндээ "Маднесс"-ийн мандаж байх үеийг тийм ч сайн мэдэхгүй. Тэр үед үүргэвчтэй цүнхээ дааж ядсан бага ангийн сурагч байсан биз. Арай том болоод л "Хотын гудамж"-ийг сонсоод танилцсан юм. "Нүдэнд дулаахан монгол бүсгүйчүүд хотын гудамжаар Сайхнааг зүгээр явуулахгүй юм" гээд найз нь элэглэл уншихад тэр цаг хугацаа санаанд буув. Удалгүй дуу нь эхлэхэд үзэгчид бүгдээр дандаа аз жаргалтай алхлах "Хотын гудамж"-аа даган дуулсан.
Тэгээд мэдээж "Дурсамж бүсгүй". Анх удаа, тайзан дээр эмэгтэй хүнээс цэцэг авсандаа ичингүйрэх шиг Сайхнаа малгайгаа бүр доош дарав. Тэгээд тэр бүсгүйд зориулан дуугаа эхлүүлсэн. Биеэ барьсан үзэгчид арай чөлөөтэй болж тайз руу дөхөж эхлэв. Хоёрдугаар бадгийн үгээ сольж "пакт"-алсан түүнийг үзэгчид хөтлөөд дуулчих шиг болсон.
Тоглолт эхэлсэн цагаас л "Дараачийн дуу юу вэ?" гэх бүрт хаа нэгтээгээс "Зочин" гэх нь сонсогдож байсан. Тэгвэл энэ үдшийн зочин, "Маднесс"-ийн гишүүн Ганг, Гэрэлээ нарын гитарын хоршилоор "Зочин" амилсан. Хамтлагийн гишүүд ч, тэдний дуу ч гялалзаад өнгөрөх шигтгээ мэт. Дэндүү намуухан хэмнэлд бүгд чих тавьж, "Үзэсгэлэнт сайхан намар ирсэн"-д баярласан бас дотроо хөнгөөн гунисан байх.

"Маднесс"-аас, Сайхнаагаас ирэх аялгуу энэ үдэш, ингээд л дуусчихаагүй. Бидэнтэй үргэлж хамт байхаар тэр цомгоо гаргасан. Зүрх, сэтгэлд "хадаатай" дуунууд нь ийнхүү чихэнд үргэлж эгшиглэх болж буй.

Монгол Блогчид - Хамтдаа урагшилцгаая

2011-08-09T22:23:00.000-07:00

Дөнгөж сая "Монгол Блогчид" үйл ажиллагаанд нэгдэж блогоо бүртгүүлчихлээ. Хоёр дахь удаагаа зохион байгуулж буй эл ажиллагааг би хувьдаа дэмждэг. Өөрийн блогоо бүртгүүлээд сойж, уралдахаас гадна цахим орчинд мэдээ мэдээлэл, санал бодлоо хуваалцдаг бид "Монгол Блогчид"-оор дамжин нэгдэж чаддаг онцлогтой. Өнгөрсөн жилийн уралдаан ёслолоос сар гаруйн өмнө /нарийн санахгүй байна, уучлаарай/ эхэлж байсан бол энэ удаад блогчид бүтэн жилийн турш хараа, бараандаа хамтдаа урагшлах боломжтой аж. Тиймээс блог хөтлөгч Та бүхнийг уриалж байна, блогоо бүртгүүлээрэй!

/Блогийн талаарх сэтгэгдлээ анхны наадмын үеэр хуваалцаж байсан юм. Тэр бичлэгээ энд хавсаргалаа./

"Би блогт дурлачихжээ"

Одоогоос 10 гаруй жилийн өмнө цахим ертөнцөд нэгэн шинэ ойлголт бий болсон нь өдгөө миний бас бидний дурлаад буй блог билээ. Энд хүмүүс өдрийн тэмдэглэл хөтөлж, сэтгүүлчид бүтээлээ нийтлэн, залуус үзэл бодол, мэдлэг мэдээллээ хуваалцах гээд олон хэлбэрээр ашиглаж буй. Чухамдаа, хүмүүс блогоор дамжуулан олон нийттэй санаа бодлоо хуваалцаж, эргэн ярилцах нь хамгийн гол зүйл болов уу. Энэ ч үүднээс сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй блог хөтлөгчдийн тоо эрс нэмэгдэж байгаа.
   Манай залуус ч мөн энэ шинэ ололтоос хоцролгүй кино, урлаг, техник, технологи тэр ч бүү хэл шинжлэх ухааны сэдэвт блог хөтлөөд багагүй хугацаа өнгөрч байна. Цахим орчинд олон нийтийн сүлжээ хуудсууд болох блог төдийгүй facebook, twitter /микроблог/-ээр дамжин бидний кибер ертөнц өргөжин, тэлж мэдээлэл хүлээн авах, түгээх үйл явц ч түргэсэж байгаа нь хурд, мэдээлэл шаардсан орчин үеийн нийгэмд зайлшгүй чухал зүйл юм.
  Энэ байдлыг анзаарч, блогийн ач холбогдлыг олон нийтэд таниулах, шилдэг блогчдыг шалгаруулах зорилгоор The New Media Marketing Agency-гаас зохион байгуулж буй "Монгол Блогчид 2010" үйл ажиллагаа тун зүйтэй санагдлаа. Энэ нь хувь хүмүүст ашиг тустайгаас гадна иргэний сэтгүүл зүйн шинэлэг, хүчтэй хэлбэр болохын хувьд мэдээллийн технологийн салбарт ч тустай алхам билээ. Дэлхийн хэмжээнд олны анхаарлыг татсан Ираны сонгуулийн явцад тус улсын зүгээс гадаад ертөнцтэй харилцах холбоогоо тасалсан. Харин энэ үед микроблог хэрэглэгчид болж буй үйл явдлыг түргэн шуурхай мэдээлж байсан нь түүхэнд тэмдэглэхүйц үйл явдал болсон. Түүнчлэн бизнесийн салбарт ч хэрэглэгч, үйлчлүүлэгчдийнхээ блогийг анзаарч ажиллах нь чухал байдаг. Тухайлбал, блог хөтлөгчдийн 34% нь бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний талаар санал, сэтгэгдлээ нийтэлдэг гэсэн судалгааны дүн бий.
   Харин блогийн ач холбогдолд сөрөг байрнаас хандагчид блогчдыг эх хэлээ үгүй хийж байна гэж зэмлэн, буруутгах нь их. Миний бодлоор, ихэвчлэн өдрийн тэмдэглэл эсвэл чөлөөт хэлбэрээр хувийн блог хөтлөгчид "ярианы" хэлээр бичдэг нь ийм ойлголт төрүүлдэг байх. Харин мэргэжлийн, олон нийтэд хандсан блогчид зөв бичгийн дүрмээ баримталж, бичгийн хэлээр гайхалтай сайн бичдэгт нь бахархдаг. Нөгөө талаас бусад хэлэнд ч бичгийн энгийн буюу албан бус харилцаанд үг товчлох, ярианы хэлбэрээр бичих зэрэг нь байдгийг санууштай.
   Түүнчлэн блогчид интернэтийн соёлтой хэрэглээнд хамгаас илүү үлгэр дууриал болдог мэт. Учир нь цахим хуудсууд дахь мэдээллэлд үлдээсэн сэтгэгдлийг уншвал хэн нэгнийг доромжлон, гутаасан өнгө аястай сөрөг сэтгэгдэл дийлэнх хувийг эзэлдэг. Харин блогчид үзэл, бодлоо чөлөөтэй солилцож, санал сэтгэгдлээ боловсон илэрхийлж, анд нөхөд бололцдог нь таатай.
   Иймд би байгаагаа мэдэрч бодож, сэтгэх бүртээ компьютерийн товчлуураа товшин, дэлгэцээ ширтдэг болсон минь дурлалаас өөр юу байх билээ. Надтай адил блогт дурласан зуу, зуун андууддаа хэлэхэд мэдлэг, мэдээллээ хуваалцаж, үзэл бодлоороо шинэ санаа, урам зориг хайрладагт тань баярлалаа.

The September Issue

2011-08-03T22:50:00.000-07:00

   Дэлхийд хамгийн нэр хүндтэй бөгөөд хувцас, загварын чиг хандлагыг тодорхойлж байдаг "Vogue" сэтгүүл 2007 оны есдүгээр сарын дугаараа 840 хуудас гаргаж дээд амжилт тогтоосон билээ. Ямар ч сэтгүүлийг хичнээн ч олон хуудастайгаар хэвлэж болох ч 3 кг жинтэй энэ дугаар асар олон хүний хичээл, зүтгэл төдийгүй мэдрэмж, ур ухааны дүнд бий болсныг 2009 онд дэлгэцнээ гарсан "The September Issue" баримтат киногоор харуулжээ. Тэр дундаа 1988 оноос хойш уг сэтгүүлийг эрхлэн гаргах болсон "төмөр хатагтай" Анна Винтурыг баримтат киноноос "бодитойгоор" харах нь хэн бүхэнд чухал байв. Учир нь 2003 онд хэвлэгдсэн "The Devil wears Prada" ном, түүнээс сэдэвлэн бүтээсэн кино нь Винтурын төрхийг хэтэрхий уран сайхны хэлбэрээр харуулсан юм.
Киног үзээд зөвхөн есдүгээр сарын дугаарын талаар биш ерөөсөө төрөлжсөн сэтгүүл (магадгүй хэвлэл, мэдээллийн ямар ч хэрэгсэл) гаргахад тухайн салбарын талаар маш их мэдлэгтэй, мэргэжилтэн байх ёстой нь харагдана. Жишээ нь, "Vogue" сэтгүүлийн байрыг нэг харахад редакци хэдий ч, нөгөө талаас яг л загварын агентлагаас ялгаагүй. Мөн хүн бүр нь загварын (fashion) мэдлэгтэй бөгөөд тэнд загвар зохион бүтээгчид, түүнийг амилуулагч моделууд, стилистүүд, уран сайхны буюу art director, уран бүтээлийн (creative) багийнхан, гэрэл зурагчид гээд олон хүн хагас жилийн турш хамтран ажиллаж уншигчдын гарт дугаараа хүргэдэг. Гэхдээ хамтын ажиллагаа үргэлжид сайн, сайхнаар өрнөдөггүй. Киноны гол цөм болсон хэнд ч дийлдэшгүй, хүчирхэг Винтурын эсрэг зогсч чаддаг ганц хүн нь Грейс юм. Тэрбээр "Бид 20 жил хамт ажиллаж байна. Тиймээс ойлголцоход хялбар байдаг. Би түүний зөрүүдийг, тэр миний зөрүүдийг мэднэ. Би хэзээ буулт хийхээ мэддэг, харин тэр үүнийг мэддэгүй юм" гэсэн. Үргэлжид Винтурын зөв байдгаас "төмөр хатагтайн" тэвчишгүй зангийн золиос нь Грейс байдаг юм шиг санагдана. Гэвч энэ зөрчил нь тэднийг улам хурцалж, илүү сайн бүтээл гарахад нөлөөлдөг бөгөөд эцэст нь дугаар хэвлэгэдэхэд тэд хамтдаа баяраа хуваалцах нь сайхан.

"Always keep your eyes open"

   Грейсийн хэлсэн энэ үг надад их таалагдсан. Тэр автомашины осолд орохоос өмнө гайхамшигтай модел байсан тухай кинонд харуулдаг. Тухайн үед түүний гэрэл зурагчин машинд явахдаа унтахгүй, нүдээ анихгүй байхыг үргэлж захидаг байж. Үргэлж нүдээ нээлттэй байлга, эргэн тойрон хаана ч, юу ч бай чиний харсан бүхэн чамайг хөглөх болно гэжээ. Хорвоод утга учиргүй юм гэж байдаггүй бөгөөд олж харж чадах л юм бол хамгийн эгэл, жижиг зүйлээс ч уран санааг бий болгож болно гэсэн бодлоо би энэ үгээр дахин баталгаажуулсан юм.

"Fashion is not about looking back. It's always about looking forward."

   Энэ үгийг хатагтай Винтур хэлдэг. Хэдийгээр би хувцас, загварт төдийлөн ач холбогдол өгч, сонирхдоггүй ч загварыг шальдар булдир хөнгөмсөг ертөнц гэж тодорхойлдог зарим нэгнийг хүлээн зөвшөөрдөггүй. Энэ бол яруу найраг, уран зурагтай адил урлаг. Торгон мэдрэмж, ур ухаан шаардана түүнийг ойлгоход ч мөн тодорхой хэмжээний бэлтгэл хэрэгтэй. Тиймээс ч жинхэнэ урлаг өнгөрсөн, одоо цагт биш урагш, ирээдүйг харж биднийг түүчээлдэг жамтай. Тэр дээрх үгээр үүнийг л хэлсэн гэж бодон тэмдэглэсэн юм.

"Сонины уншигчид зөвхөн эрхлэгчийн шилний өнгөөр ертөнцийг хардаг."

Харин энэ үгийг зүгээр л урьд нь хаа нэгтээгээс сонсч байсан юм. "Vogue"-ийг бүтээх явцыг хараад энэ үг толгойд орж ирсэн. Учир нь сэтгүүлд гарах, хэвлэгдэх бүхнийг эцэслэн шийддэг хүн нь мөнөөх хатагтай Винтур. "Bob" буюу богино үсний засалт, гадаа ч дотор ч хар шилээ зүүсээр байдаг энэ эмэгтэйн таалсан, мэдэрсэн бүхнийг сая, сая хүмүүс "Vogue"-оор дамжуулан талархан хүлээн авдаг. Энэ бодлоо би киноны постер буюу зурагт хуудсаас баталгаажуулчихлаа. Та хардаа, есдүгээр сарын дугаар. Дээр нь Анна Винтурын нүдний шил.

I want my MTV!

2011-08-01T08:40:00.000-07:00

Би хөгжимд дуртай. Дуу сонсоод оройжин суучихаж чаддаг хүн. "Маамуу нааш ир"-ийг дуулж анх чихээ онгойлгосон байх. Харин дуу хөгжимд хорхойсох болсон минь гуравдугаар ангид байхдаа "MTV"-г үзэж эхэлсэн үе. Тэр үед Mariah Carey, Backstreet Boys, Westlife гээд тухайн цагт мандаж явсан хамтлаг, дуучдыг сонсдог байв. Клип нь гарвал дагаж дуулна, бүжиглэнэ, цаашлаад хувцаслах хэв маяг төдийгүй гадаад төрх байдлыг нь анзаарч, хааяа даган дуурайна. Ахынхаа нөлөөгөөр "Хар сарнай"-д автсан байсан бяцхан охин тэр үеэс гадаад хөгжимд татагдсан юм.
Өнөөдөр ингэж бодох болсон нь 30 жилийн өмнөх яг энэ өдөр буюу 1981 оны наймдугаар сарын нэгэнд хөгжим, мэдээллийн MTV суваг анхны дүрс бичлэгээ цацаж байсантай холбоотой. Тухайн үед олон улсыг байлдан дагуулж байсан английн "The Buggles" хамтлагийн хит "Video Killed the Radio Star" уг сувгийг нээж байжээ. Үүний дараа "Грэмми"-ийн шагналт дуучин Пэт Бэнатарын "You Better Run" гарсан бөгөөд нэг дуунаас дараачийн дуу шилжих хооронд дэлгэц харанхуйлж үзэгчдийг хүлээлгэдэг байв. Мэдээж энэ хооронд ВиЖей буюу дүрс тоглуулагч хуурцгаа солино. MTV-гийн анхны цацалтыг хэрхэн явуулж байсан тухай энэ түүхэн бичлэгийг 2009 онд YouTube хуудаст байрлуулсан юм.
MTV суваг эхэн үедээ рок урсгалын уран бүтээлчдийн бичлэгийг түлхүү толилууж байв. Ерөөсөө 1980-аад онд амьд хөгжим хүчээ авч байсан бөгөөд Bon Jovi, The Police, Rolling Stones-ийн дуунууд телевизээр цацагдаж байлаа. Үзэгчдэд ямар дуу хүргэх нь ВиЖей нарын сонголтоос хамаардаг ч, зарим тохиолдолд сонирхолтой болгох үүднээс урлагийн оддыг зочин ВиЖейгээр урьдаг байв. Эдди Мерфи, Тина Тернер, Эдам Энт нар өөрсдийн дуртай дуугаа хуваалцахаар хэсэг хугацаанд "нэвтрүүлэгч" хийсэн удаатай.
Арьс өнгөний үзэл буюу ялгаварлан гадуурхалт хөгжмийн сувгийг ч тойрсонгүй. Эхний жилүүдэд хар арьст уран бүтээлчдийн дууг MTV-гээр нэвтрүүлдэггүй байжээ. Анхных нь английн "The Specials" хамтлагийн "Rat Race". Энэ нь тус сувгаар цацсан 58 дахь дуу боловч, цаашид хар арьстнуудыг гадуурхсаар л байсан юм. Харин домогт Майкл Жэксоны "Billie Jean" дуу MTV-гээр гарснаар энэ байдал саарсан гэдэг. Цаашлаад Жэксоны амжилт түүний дүрс бичлэгийг цацахаас өөр аргагүйд хүргэсэн ч гэж зарим судлаачид тэмдэглэсэн байдаг. Түүнчлэн түүний дүү Жэнэт Жэксоны хэмнэлдээ зохицсон гайхалтай бүжиг бүхий бичлэгүүд нь зөвхөн рок хөгжимд анхаарлаа хандуулж байсан MTV-гийн хүрээг тэлж, R&B-д хөтөлсөн ч гэдэг.
1985 онд хөжгмийн сувгаар анхы шууд тоглолтыг дамжуулав. Лондон, Филадельфиад болсон Этиопийн өлсгөлөнд нэрвэгдэгсдэд тусламж үзүүлэх тоглолтыг 16 цагийн турш үзэгчдэд хүргэжээ. Тэр үед "ABC" телевиз гэхэд л тоглолтын онцлог хэсгүүдийг л дамжуулж байсан гэхээр MTV ямар амжилттай ажилласан нь тодорхой харагдаж байна.
Рок хөгжим, амьд хөгжмийг онцолж байсан MTV 1997 оноос электроник дуугаралтад "чих тавих" болжээ. The Prodigy, Aphex Twin, Smashing Pumpkins гээд нэрлэж болно. Мөн Backstreet Boys, 'NSync зэрэг "boyband"-ууд "мэндэлж", Бритни Спирс, Кристина Агулера гээд поп гүнж нар дэлхийг байлдан дагуулах болов. Тиймээс нэвтрүүлгийн цагийн ихэнх хэсгийг поп дуу эзэлж эхэлжээ. Харин төд удалгүй P.Diddy, DMX, Jay-Z зэрэг реппэрүүдийн уран бүтээл эрчээ авснаар поп гүнж нарын цагаас хуваалцах болсон юм.
Өдгөө бидний харж дадсан MTV-гийн логог "Манхэттэн дизайн" студи бүтээжээ. М үсгийг хар зургийн хэлбэрээр, ТV гэсэн товчлолыг шүршдэг будгаар зурсан гэдэг. Брэндүүд логог тэр бүр өөрчлөөд байдаггүй ч, MTV-гийн хувьд хэв, загвараа алдалгүй байнга шинэчлэл хийхийн зэрэгцээ, үргэлж сонирхолтой хэлбэрээр өнгө, будгаа тохируулж байдаг. Тэдний уриа үг /слоган/ "I want my MTV!"-г олон нийтэд таниулах кампанит ажил 1982 онд эхэлж урлагийн алдартнууд үүнд нь оролцсон.
Сүүлийн үед интернэтийн нөлөөгөөр үзэгчид телевиз үзэхээ больж, MTV ч хуучрах хандлагатай гэж байв. Гэсэн ч 1993 оноос тус сувгийн албан ёсны сайт ажиллаж эхэлсэн бөгөөд mtv.com сайтаар онлайн мэдээллийн хөтөлбөр, подкастууд болон уран бүтээлчдийн ярилцлагыг хүлээн авах боломжтой юм. Түүнчлэн MTV Music төслийн хүрээнд интернэтээр дүрс бичлэг хуваалцах /video sharing/ хэсэгтэй болсноор хэрэглэгчид 1981 оноос хойшхи 16 мянга гаруй бичлэгийн сангаар аялах болжээ. 2008 онд Alexa-гаас гаргасан мэдээгээр тус сайт ажиллаж эхэлсэн эхний 2 өдөрт л гэхэд 75 мянган хандалттай байв.

Ингээд намайг дэлгэцийн өмнө уяж, чихэвчтэй дотно нөхөрлүүлэх болсон MTV-д "Төрсөн өдрийн баярын мэнд хүргэе!"
MTV-гийн анхны нэвтрүүлэг.

Ray Ban: Бүгдийн гоёо

2011-06-20T20:41:00.000-07:00

Төрийн тэргүүнээс кино, дэлгэцийн одод, рок дуучдаас эхлээд нэрт загвар зохион бүтээгчид, алдартай моделууд гээд соёлт нийгмийн түүхэнд "Ray Ban" нарны шилийг мэдэхгүй, түүнийг авахыг хүсдэггүй хүн гэж үгүй гэхэд хилсдэхгүй. Өдгөө Холливудын алдартнуудын гангараа, гадаад үзэмжийг тодорхойлогч болсон эл брэндийн эхлэл эгэл бөгөөд даруу байжээ.
Bausch & Lomb компани 1937 онд Америкийн нисэх хүчнийхэнд зориулж нисгэгчдийг нарны хорт туяанаас хамгаалахын зэрэгцээ тэднийг дэгжин харагдуулах "Ray Ban" нарны шилийг үйлдвэрлэсэн аж. Улмаар тухайн жилийн тавдугаар сарын 7-нд “Ray Ban Aviator” шилний загварт зохиогчийн эрхийг албан ёсоор авчээ. Брэндийн нэрний хувьд зорилгынхоо дагуу “Ray Banner” буюу махчилан орчуулбал “цацрагийг хориглогч” гэсэн утгатай аж.

Дуглас Макартур

Америкийн армийнхан “Ray Ban”-ийг тун тааламжтайгаар хүлээн авч тэр дороо л зүүж эхлэв. Түүнчлэн өдгөө тус брэндийн нүүр царай болсон “Ray Ban Aviator (анг. нисгэгч гэсэн үг)” загвар тэр үед ийнхүү нэрлэгдэж эхэлсэн түүхтэй. Энэ загварыг хилийн чанадад таниулсан хүн нь генерал Дуглас Макартур юм. Тэрбээр Дэлхийн II дайны үед Филиппинид очихдоо уг шилийг зүүсэн байсан нь гэрэл зурагчдын дуранд өртөөд зогсохгүй энгийн олны харааг булаажээ.
1952 онд “Ray Ban” үйлдвэрлэгчид нарны шилний уламжлалт төмөр хүрээнээсээ татгалзаж хуванцар, өргөн хүрээ бүхий Wayfarer-ийг танилцуулснаар загварын ертөнцөд нэгэн шинэ өнгө, төрхийг бий болгов. Үүнийг өдгөө нүдний шилний загварт гарсан хувьсгал гэж үзэх болсон бөгөөд тухайн үед хувцас загварын ямар ч урсгал, хэлбэртэй зохицож байснаараа гайхалтайд тооцогддог. Энд нэгэн нууцыг задлахад, эл загварыг анх эрчүүдэд зориулан гаргасан гэдэг. Харин чамин, хээнцэрт дурлагч бүсгүйчүүлд нүүрний ямар ч хэлбэртэй хүнд гайхалтай зохих Wayfarer хэтэрхий таалагджээ. Ингээд уг загварыг Ерөнхийлөгч, урлагийн алдартнууд төдийгүй энгийн иргэд ч зүүж эхэлжээ. Мөн бүх цаг үеийн хамгийн алдратай жүжигчин Одри Хепбёрн “Breakfast at Tiffany’s” кинонд Wayfarer-ийн шилээр л ертөнцийн өнгийг тольддог билээ.

Түүнчлэн 50, 60-аад онд Боб Дилан, Энди Варол, Жеймс Дин, Мэрилин Монро, Жон Леннон гээд олон алдартнууд Ray Ban-ээр гоёж, өсвөр насны залуусын мөрөөдөл нь зөвхөн энэ шил болоод байв.
Гэвч 1970-аад онд “Dior”, “Yves St. Laurent” нар загварын ертөнцөд хүчтэй түрэн орсноор “Ray Ban”-ий амжилтыг сааруулжээ. Ялангуяа энэ үед диско хөгжим эрчээ авч тухайн үедээ л модерн загвар олны анхаарлыг татах болов.

Харин 1982 онд “Ray Ban” эргэн ирэв. “The Blues Brothers”-ийн нэрт жүжигчин Жон Белуши, Дэн Эйкрод нар Ray Ban-ийг үргэлж зүүж ердөө нэг л удаа олны өмнө шилээ авсан гэдэг.Энэ маркетинг гайхалтай үр дүнд хүрч тухайн жилийн орлого гайхалтай өсөв.

Мөн 1982 онд кино болон телевизийн шоунд “Ray Ban”-ийг ашиглах зөвшөөрлийг 50 мянган доллараар арилжсанаас гадна 1982-1987 онд 60 гаруй дэлгэцийн бүтээлд уг шилийг ашиглажээ.
Түүнчлэн “Ray Ban”-ий алдар хүндийн орон зай нь зөвхөн Холливудаар хязгаарлагдсангүй. Наяад онд Мадонна, Майкл Жексон, Элвис Костелло, Рамонис, U2-ийн гишүүд болон Жэк Николсон “Vogue”-ийн эрхлэгч Анна Винтур нарын сонголт Ray Ban л байв.
Гэвч 1990-ээд оноос тэдний хувьд уналтын үе эргэн тохиов. Түүнээс хойш цөөнгүй удаа сэргэх оролдлого хийсэн ч харамсалтай нь бүтэлгүйтсэн хэвээр байсан юм. Ингээд тун саяхан буюу 2007 онд “Wayfarer” эргэн ирсэн билээ. Гэхдээ урьдын улигт хэв маяг биш, олон өнгийн сонголт нь энэ удаагийн тэсрэлтийг улам хүчирхэгжүүлэв. Дэлхийд алдартай загварын сэтгүүлийг нээх бүрт хуудас бүхэнд “Ray Ban” заларч эхэлжээ. Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд загварын ертөнцөөс мартагдах шахсан уг шилний Aviator загвар ердөө цэрэг, цагдаагийнхний гоёл байхаас илүүтэй алдартнуудын гангараа, залуусын гоёо болсныг өдгөө Та бид харж байна.

Домогт "Битлз"-т хүндэтгэл үзүүлэх нь

2011-06-09T06:00:00.000-07:00

Алдарт хийлч Ванесса Маэ "Бетховэн ба Битлзт би хайртай" хэмээн дуу алдаж байв.

Тийм ээ, Ливерпулын дөрвөл домог болж, тэдний зохиосон аялгуу бүр хүн бүхний чихэнд мөнхөд эгшиглэх учиртай аж. 1957 онд 16 настай Жон Леннон, Пол Маккартни гэх 15 настай хүүтэй уулзсанаар гайхамшигт түүхийн эхний хуудас нээгдсэн билээ. Түүнээс хойш юу болсныг энд тоочих нь илүүц хийгээд, бичвээс дуусашгүй биз ээ.
Юутай ч 20 гаруй жилийн тэртээд 40 мянгатын хөвгүүдийн шохоорхож асан "Битлз"-ийн дуунууд өдгөө монгол хэлээр эгшиглэж байна. Эхлээд "Наран мандлаа" /Here comes the sun/ хэмээн "Ocean's 11"-ий дуучин Буянаа "түүх сөхөв". Уг дууг Харрисон хаврын нэгэн өдөр цэцэрлэгт хүрээлэнгээр зугаалж байхдаа бичсэн гэдэг. "Хонгор чи минь, инээмсэглэл нүүрэнд чинь туяарч Хоног өдрүүд чи биднийг хайраар ивээж" гэхчлэн хөгжүүнээр эхлэх нь цомгийг тоглуулмагц сайхан сэтгэгдэл төрүүлэв.
Цомгийн дөрөв дэх бүтээл "Гитарын минь уйлах дуу"-г "A-Sound" хамтлаг аль хэдийнэ хит болгоод амжжээ. Энэ дуу "Rolling Stones" сэтгүүлээс шалгаруулсан бүх цаг үеийн шилдэг 500 дууны жагсаалтын #7 дугаарт жагсдаг билээ.
Дараачийн дуу бол "Өчигдөр" буюу "Yesterday". Сонирхолтой нь, энэ дууг эх хэлээрээ дуулснаар Монголчууд бид "Гиннес"-ийн амжилтаас хуваалцаж байгаа юм шүү. Учир нь, эл уран бүтээлийг дэлхий даяар 1600 гаруй төрлөөр дахин дуулсан байдаг гэнэ. Тэдний нэг нь дуучин Оюундарь боллоо. :)
"Огторгуйн зүг" буюу "Across the Universe" дууг "The Lemons" хамтлагийн Одноогийн дуулснаар сонсох гайхалтай байлаа. Түүний "Шөнө дунд цас орж байна" дуунд уярдаг байсан бол одоо үдэш бүр огторгуйн зүг аялдаг болоод байна. Дууны үгийг Жон Леннон бичсэн бөгөөд 1970 онд "Rolling Stones" сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа тэрбээр "Энэ дууны үг миний бичсэн хамгийн шилдэг бүтээлүүдийн нэг юм. Үнэндээ, хамгийн сайн нь байх. Тийм ээ, хэн, юу ч гэсэн энэ бол үнэхээр шилдэг нь" гэж байв. Дашрамд дурдахад, дууны дахилтад "Jai guru deva om" гэсэн тарни уншдгийг та мэдэх байх. Энэ нь санскрит үг бөгөөд олон янзын орчуулга байдгаас нэгийг хуваалцвал "Харанхуйг арилгагч гэрэлт цацраг" гэсэн утгатай юм байна.
Цомгийн хамгийн сүүлчийн дуу нь "Төсөөлөл". Магадгүй хүн төрөлхтөний энх тайвны тунхаг болсон энэ дуу Ленноны 3 соло бүтээлийн нэг билээ. Домогт "Битлз"-т хүндэтгэл үзүүлэхийн зэрэгцээ сонсогч, худалдан авагчдад хүндэтгэл үзүүлэн бонус оруулсан нь энэ юм байна.
Гайхамшигт аялгуу хэзээ ч хуучирдаггүйн илрэл гэлтэй "Битлз"-ийн сонгомол дуунуудыг манай уран бүтээлчид дахин найруулж, дахин дуулсан нь сайхан хэрэг. Тэднийг мэдэж, тэднийг сонсч, тэгээд ойлгоно гэдэг чухал бөгөөд энэ цомог нэгэн төрлийн "соёлын үр" болно гэж бодож байна. :)

"Бидний дууны олонх нь хайр энэрэл, амар амгалангийн тухай байдагт би талархдаг"
Пол Маккартни

Дорнын үнэр

2011-05-24T04:40:00.000-07:00

"Хавар, зун, намар, өвөл... дахиад хавар".

Дорно. Урьд нь миний эс ойшоож, танилцахыг үл хүсдэг байсан зүг.

Дорно. Одоо миний хамгаас илүү таашааж, хачин ихээр тэмүүлэх болсон зүг.

"Евровишн"-ы ялагчаар Азербайжаны уран бүтээлчид шалгарлаа

2011-05-15T07:37:00.000-07:00

Өнөөдөр найзууддаа Азербайжан дуу сонсгож ээлжит "онигоонд" орлоо. Угаас Афганистан, Непаль, Итали... гээд элдвийн дуу сонирхож явдаг болохоор намайг дараа хаанахын дуу сонсгох бол гэж бодож байсан бололтой. Гэхдээ өнөөдөр зөвхөн Хулангийн сонголтоор биш, дэлхийн олон сая сонсогч, тэр дундаа Өрнийнхний хамгийн их таашаасан дууг сонсгосон хэрэг л дээ. Өөрөөр хэлбэл өнгөрсөн шөнө "Евровишн" наадмын шилдгээр Азербайжаны уран бүтээлч Эльдар Касимов, Нигяр Жамал нар "Running Scared" дуугаараа шалгарсан юм.

Энэ жил "Евровишн" наадам 56 дахь удаагаа боллоо. 1956 онд Швейцарьт анхны уралдааныг зохион байгуулж долоон улс оролцож байв. Түүнээс хойш оролцогчдын тоо өссөөр энэ жил л гэхэд 43 орны уран бүтээлчид өрсөлдлөө. Наадмын хамгийн нэр хүндтэй оролцогдын тоонд 1974 оны ялагч "ABBA" хамтлаг /Швед/, 1988 оны тэргүүн байрын эзэн, дуучин Селин Дион /Швейцарь/ нар ордог. Европ төдийгүй дэлхийн олон сая үзэгчдийг байлдан дагуулсан уг шоу хамгийн удаан хугацаанд үргэлжилж байгаа бөгөөд хамгийн олон үзэгчтэй спортын бус нэвтрүүлэг гэдгээрээ дээд амжилт тогтоожээ.
Уралдааны онцлог нь оролцогчид заавал амьдаар дуулдаг бөгөөд "дэвсгэр хоолой" /backvocal/ ч ашиглахыг хориглодог. Шууд нэвтрүүлгийн үеэр ийнхүү дуулахаас гадна үзэгчдийн сэтгэлийг хөдөлгөж, дуугаа амьдруулах нь мэдээж чухал. Ингэж чадсан оролцогч үзэгч, шүүгчдийн саналаар Европын шилдэг уран бүтээлч алдрыг хүртдэг билээ. Наадамд хамгийн олон буюу 7 удаа тэргүүлснээр Ирланд улс дээд амжилт тогтоожээ. Тэдний араас Франц, Луксембург, Их Британичууд удаалдаг.
Наадмыг зохион байгуулах эрхийг тухайн жилийн ялагчид олгодог. Тухайлбал, өнгөрсөн онд Германийн уран бүтээлчид тэргүүлсэн тул энэ жил Дюссельдорф хотод Европын шилдгүүд нэгэн тайзнаа өрсөлдлөө.

Ялагч хосуудын нэг Азербайжаны дуучин Эльдар Касимов 1989 онд мэндэлсэн бөгөөд ард түмний хайртай жүжигчин Аббас-Мирза Шарифзадегийн ач хүү аж. Багаасаа дуулж өссөн тэрбээр улсдаа төдийгүй ОХУ-д нэр хүндтэй. Түүнтэй хослон дуулсан Нигяр Жамал гэх үзэсгэлэнтэй бүсгүй өдгөө Их Британид амьдардаг бөгөөд Азербайжаны дуучдын уралдаанд тэргүүлснээр "Евровишн"-д оролцох эрхтэй болжээ.

Кино реклам буюу бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгаа

2011-05-10T07:54:00.000-07:00

Бичлэгээ эхлүүлэхийн өмна танаас нэг зүйл асууя. Таныг кино үзэж байхад тухайн кинонд ямар нэг бараа, үйлчилгээг сурталчлах тохиолдол байдаг уу? Миний хувьд дөнгөж сая найруулагч Б.Чингүүний "Сүүлчийн хором" /The Last Moment/ киног үзтэл Pepsi ундаа ширээн дээр харагдаж, гол дүрийн залуу цонхоо нээх гэхэд "Pepsi-Cola" гэсэн тухайн компанийн эртний лого гэрэлтэж байна.

"Форрест Гамп Dr.Peppers-ээр цангаа тайлж буй нь"

Сүүлийн үед манайд уналтанд орсон байсан кино урлаг сэргэж монголчуудын бүтээсэн олон кино дэлгэцнээ гарах болсон. Мэдээж уран бүтээл хийх гэдэг амаргүй бөгөөд хөрөнгө мөнгө шаардсан ажил. Тиймээс ивээн тэтгэгч олох нь чухал. Тэгвэл дээрх байгууллагууд бидэнд хөрөнгө оруулалт хийсэн шүү гэдгийг зарлаад өнгөрөх хангалтгүй байдаг. Харин үүнийг илүү ашигтай шийдэх арга нь кинон дээр тухайн компанийн бараа, үйлчилгээг үзүүлэх, логог байршуулах гэхчлэнгээр сурталчлах билээ. Тэр дундаа киноны дүрүүдийн хэрэглээ, очих дуртай газар, өмссөн хувцас зэргийг үзэгчид илүү анзаарч, дагаж дууриаж байдаг. Үүнийг манайд "кино реклам" гэдэг ч англиар "product placement" буюу шууд орчуулбал "бүтээгдэхүүн байршуулах" гэжээ. Учир нь, энэ ойлголт нь бараа, үйлчилгээг зөвхөн кинонд бус телевизийн шоу нэвтрүүлэг, видео клип, компьютер тоглоом, тэр ч бүү хэл ном, зохиолд ч дурдан сурталчлахыг хэлдэг аж. Тиймээс миний бодлоор, цаашид "Бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгаа" гэвэл нэршлийн хувьд оновчтой санагдлаа.

Түүх сөхвөл хамгийн анх буюу 1800-гаад оны үед зохиолч Жуль Верн "Дэлхийг тойрсон 80 хоног" зохиолдоо бүтээгдэхүүн байршуулж байжээ. Тухайн үед уг зохиол цуврал хэлбэрээр гарч байсан бөгөөд тэр бүртээ усан онгоцны нэгэн компанийг дурддаг байж. Гэхдээ Жуль Верн үнэхээр сурталчилгаа хийж, тухайн компаниас ямар нэг төлбөр авсан эсэх нь одоог хүртэл тодорхойгүй юм. Тэгвэл киноны хувьд, 1927 онд "Оскар"-ын шагнал хүртэж байсан "Жигүүр" кинонд "Hershey's"-ийн шоколадыг сурталчилж байв. Үүнээс хойш энэ хэлбэр илүү түгээмэл болсон аж. Сонирхуулахад, өдгөө бидний "савангийн дуурь" гэж нэрлэдэг кино цуврал энэхүү бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгаанаас үүдэлтэй. Учир нь, 1930-аад оны үед компаниуд цуврал бүтээгчдийг ивээн тэтгэж, захиалга өгдөг байв. Тэр дундаа ахуйн хэрэглээний "Procter & Gamble", "Palmolive" компани радио цувралуудыг ивээн тэтгэдэг байсан тул цувралыг тэдний бүтээгдэхүүнээр "савангийн дуурь" гэх болжээ.

Харин орчин цагт бүтээгдэхүүн байршуулалтыг амжилттай болгох эхлэлийг "E.T. the Extra-Terrestrial" кинонд "Reece's Pieces" шоколадыг ашигласнаар хийсэн гэдэг. Киноны гол дүрийн хүү Эллиот харийн "E.T"-г "Reece's Pieces" үрлэн чихрээр дагуулдаг билээ. Тухайн үед, кино багийнхан бидний сайн мэдэх "M&M's"-д тэдний чихрийг ашиглах санал тавьсан ч компани "E.T"-г хэтэрхий царай муутай гэж үзэн татгалзсан байна. Гэтэл уг сурталчилгаа ийм амжилттай болно гэдгийг тэд төсөөлөө ч үгүй нь харамсалтай. Кино гарснаас хойш "Reece's Pieces"-ийн чихрийн борлуулалт эрс өссөн нь түүхэн амжилт юм.

Харийн E.T ба "Reece's Piece"-ийн үрлэн чихэр

Мөн бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгааг, тэр дундаа кинонд байршуулах нь хэр үр дүнтэй эсэхийг олон туршилтаар судалсан байдаг. Нэгэн кинонд Coca Cola ундааг зориуд олон давтамжтайгаар үзүүлэхэд, театраас гарч ирсэн үзэгчдийн ам нь ихэд цангаж, тавиурт байсан ундаа руу "шуурч" байсан гэдэг.
Гэхдээ та эндээс ундааг харуулахдаа бичгийг нь тодруулж, савыг нь план дүүрэн гаргасан гэж эндүүрэв ээ. Манайд хийж буй кинонд бараа, үйлчилгээг сурталчлахдаа хэт болхи хэлбэрээр үзэгчийг залхаах байдалтай харуулдаг. Санавал, "Би чамд хайртай-2" кинонд Unitel, Nomads-ийн сүлжээг, "Татар ажиллагаа" кинонд "Skytel", "Киндзмараули" дарс, "Гоёлын даашинз"-д "Боргио" шар айраг, "Помогите Нам-2"-т "Uptown" сэтгүүл, "Хэцүү анги" олон ангит кинонд "Амар" үйлчилгээг дэндүү ил, хэн ч харсан танихаар үзүүлдэг. Гэтэл бүтээгдэхүүн байршуулахын гол учир нь далд хэлбэрээр, үзэгчийн ухамсарт нөлөөлөхөд оршдог билээ. Гол үйл явдал үзэгчийн оюун санааг хөтөлж, сурталчилгааг үзэгчийн санаанд оромгүй байдлаар илэрхийлэх ёстой. Харин манайд эсрэгээр гол дүрийн баатрууд ямар ч шалтгаангүйгээр, үйл явдалтай бараг л авцалдаагүйгээр тухайн бараа, үйлчилгээг ашиглана. Эсвэл брэндийн нэрийг зориуд чанга, тодоор дуудна. Гэхдээ энэ нь манайд бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгаа нэвтрээд удаагүй байгаатай холбоотой болов уу. Тиймээс цаашид энэ байдал цэгцэрч, боловсронгуй болно гэж найдаж байна.

Гаднын телевизийн шоу, цувралд энэ хэлбэр мөн түгээмэл. Бараа, үйлчилгээг хамгийн их буюу "NBC" телевизийн "The Biggest Loser" шоунд 6248, "American Idol"-д 4636, "One Tree Hill" цуврал, "America's Next Top Model", "Hell's Kitchen"-д тус бүр 2000 удаа сурталчилгаа байршуулжээ. Мөн ном, зохиолд сурталчилгаа цөөнгүй байдгаас бидний хамгийн сайн мэдэх "Twilight" цувралд л гэхэд гол дүр Эдуард "Volvo" машинаа хөлөглөж буйг зохиогч олонтаа дурдсан байдаг.

Энэ төрлийн сурталчилгаанд хамгийн ашиглагддаг бүтээгдэхүүнийг автомашин тэргүүлдэг. James Bond-ийн цувралд BMW, "I am Legend" кинонд "Ford", "I, Robot"-ийн баатар "Audi" унаж явдаг. Үүний дараа электрон бараа, тэр дундаа гар утсыг хамгийн түгээмэл ашигладаг байна. Түүнчлэн хүнсний бүтээгдэхүүн, тамхи, дарс гээд үргэлжилдэг.

"Хатуу самар" кино Nokia гар утас

"I, Robot" кинонд - "Audi" машин

Харин киногоо сурталчилгаа болгохоос татгалзаж найруулагч, зохиолчид бүтээгдэхүүн "зохиох" тохиолдол бий. Нэрт найруулагч Квентин Тарантино, Роберт Родригес, Спайк Ли нар болон "Pixar" энимейшн студи "хуурамч" компани, брэнд бүтээгдэхүүнийг кинондоо ашигладаг.

Бүтээгдэхүүн байршуулах сурталчилгааны талаар өөрийн хэмжээнд мэдээллээ хуваалцвал ийм байна. Сүүлийн үед кино үзээд хүмүүстэй сэтгэгдлээ хуваалцвал реклам ихтэй болсон байна гэж ундууцдаг. Уг нь энэ нь байдаг зүйл бөгөөд зөв хэлбэрээр соёлтой хийж чадвал байгууллага, компанийн хувьд үр дүнтэй арга билээ. Харин манайд муу хөгжсөн байгаа учраас одоогоор үзэгчдэд бүтээгдэхүүн сурталчлах биш, бүр ч залхаах, магадгүй бүтээгдэхүүнээс татгалзах хүртэл харуулаад байгаа. Тиймээс уран бүтээлчид энэ тал дээр анхаарч, хийцээ сайжруулах биз ээ.